Tóm tắt
Chuyển dạ có 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 mở cổ tử cung đến 10 phân, gồm pha tiềm thời và pha hoạt động. Giai đoạn 2 là rặn và sinh em bé, giai đoạn 3 là sổ nhau. ACOG (Mỹ) tính pha hoạt động từ 6 phân, NICE (Anh) và Vinmec từ 4 phân. Theo NICE, pha hoạt động ở lần sinh đầu kéo dài trung bình khoảng 8 giờ, hiếm khi quá 18 giờ; NHS cho biết giai đoạn rặn không nên quá 3 giờ với con so và 2 giờ với con rạ.
Nội dung
3 giai đoạn chuyển dạ diễn ra theo thứ tự: cổ tử cung mở ra, em bé chào đời, rồi nhau thai được đẩy ra ngoài. Mỗi cuộc chuyển dạ có nhịp độ riêng, nên các mốc thời gian dưới đây là khoảng thường gặp theo ACOG (Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ), NICE (cơ quan ban hành hướng dẫn lâm sàng của Anh), NHS (hệ thống y tế công của Anh) và bệnh viện Vinmec.
3 giai đoạn chuyển dạ là gì?
ACOG chia quá trình chuyển dạ như sau:
- Ở giai đoạn 1, cổ tử cung mở dần từ lúc còn đóng đến khi mở hết 10 phân. Giai đoạn này gồm pha tiềm thời và pha hoạt động.
- Giai đoạn 2 tính từ lúc mở hết đến khi em bé chào đời. Đây là giai đoạn rặn sinh.
- Giai đoạn 3 là sổ nhau.
Một số nguồn thêm giai đoạn 4, tức những giờ đầu sau sinh (Cleveland Clinic, HealthLinkBC). Cleveland Clinic tính giai đoạn này là 2 đến 3 giờ sau khi sổ nhau. Với con so, ACOG cho biết toàn bộ cuộc chuyển dạ thường kéo dài 12 đến 18 giờ. Nếu bạn đã từng sinh, thường là 8 đến 10 giờ.
| Giai đoạn | Điều gì xảy ra | Thời gian thường gặp |
|---|---|---|
| Giai đoạn 1, pha tiềm thời | Cổ tử cung mềm ra, xóa dần và bắt đầu mở; cơn gò thường chưa đều | Nhiều giờ, đôi khi vài ngày (NHS) |
| Giai đoạn 1, pha hoạt động | Cổ tử cung mở từ 6 phân (ACOG) hoặc 4 phân (NICE, Vinmec) đến 10 phân; cơn gò đều và mạnh | Trung bình khoảng 8 giờ ở lần sinh đầu, hiếm khi quá 18 giờ; khoảng 5 giờ ở những lần sau, hiếm khi quá 12 giờ (NICE) |
| Giai đoạn 2 | Rặn và sinh em bé | Đến 3 giờ với con so, đến 2 giờ với con rạ (NHS) |
| Giai đoạn 3 | Sổ nhau | Thường trong 30 phút nếu được tiêm oxytocin, đến 1 giờ nếu không tiêm (NHS) |
Đồ họa thông tin
3 giai đoạn chuyển dạ trong một hình
-
Giai đoạn 1
Pha tiềm thời
- cổ tử cung mềm ra, xóa dần và bắt đầu mở
- nhiều giờ, đôi khi vài ngày
-
Giai đoạn 1
Pha hoạt động
- cổ tử cung mở từ 6 phân (ACOG) hoặc 4 phân (NICE, Vinmec) đến 10 phân
- trung bình khoảng 8 giờ ở lần sinh đầu, hiếm khi quá 18 giờ; khoảng 5 giờ ở những lần sau
-
Giai đoạn 2
Rặn và sinh em bé
- đến 3 giờ với con so, đến 2 giờ với con rạ
-
Giai đoạn 3
Sổ nhau
- thường trong 30 phút nếu được tiêm oxytocin, đến 1 giờ nếu không tiêm
Pha tiềm thời: khi mới mở 2, 3 phân
Ở pha tiềm thời, cổ tử cung mềm ra, mỏng dần (xóa) và bắt đầu mở (NHS). NICE mô tả đây là một khoảng thời gian không nhất thiết liên tục, có cơn gò và cổ tử cung thay đổi phần nào, cho đến khoảng 4 phân. ACOG mô tả pha này là lúc cổ tử cung mở chậm, cho đến khi bắt đầu mở nhanh; ACOG đặt mốc này ở 6 phân. Vì vậy, nếu khám thấy mới mở 3 phân thì theo cả NICE, ACOG lẫn Vinmec, bạn thường vẫn đang ở pha tiềm thời.
Cơn gò có thể từ hơi khó chịu đến đau, và không có quy luật cố định về tần suất hay độ dài của chúng (NHS). HealthLinkBC mô tả cơn gò sớm giống như đau quặn nhẹ. Lúc đầu mỗi cơn dài 15 đến 30 giây và cách nhau 10 đến 20 phút. Về sau, cơn dài đến 45 giây và cách nhau 5 đến 7 phút. Bạn cũng có thể đau lưng, đi ngoài phân lỏng hoặc ra dịch hơi hồng (máu báo). Theo Vinmec, cuối pha tiềm thời khoảng cách giữa các cơn gò rút ngắn còn khoảng 5 phút, dịch nhầy màu hồng xuất hiện và có người vỡ ối ngay lúc này. ACOG xếp việc bung nút nhầy và vỡ ối vào những thay đổi có thể báo hiệu chuyển dạ đang bắt đầu.
Pha tiềm thời có thể kéo dài nhiều giờ, thậm chí vài ngày, và thường là phần dài nhất của cuộc chuyển dạ (NHS). ACOG lưu ý độ dài của một pha tiềm thời bình thường rất khác nhau giữa người này với người khác. Theo hướng dẫn của ACOG, pha tiềm thời trên 16 giờ ở lần sinh đầu có thể được xem là chuyển dạ kéo dài. Dù vậy, phần lớn sản phụ vẫn chuyển sang pha hoạt động theo thời gian.
Những điều có thể giúp bạn, theo NHS:
- ăn uống nhẹ, vì bạn sẽ cần sức về sau
- nếu chuyển dạ bắt đầu vào ban đêm, hãy nằm cho thoải mái và ngủ nếu được
- ban ngày, giữ tư thế thẳng đứng và vận động nhẹ để giúp em bé xuống thấp
- thử bài tập thở, xoa bóp, tắm bồn hoặc tắm vòi sen nước ấm để đỡ đau
Ở pha tiềm thời, bạn thường được dặn là có thể ở nhà (Cleveland Clinic). Nếu bạn đến bệnh viện khi chuyển dạ chưa thật sự bắt đầu, bệnh viện có thể khuyên bạn về nhà thêm một thời gian (NHS).
Khi cơn gò bắt đầu đều đặn, hãy bắt đầu đếm: ghi vào bảng theo dõi cơn gò hoặc dùng công cụ đếm cơn gò trực tuyến miễn phí của chúng tôi. Cleveland Clinic khuyên gọi cho bác sĩ khi cơn gò cách nhau 5 phút trong ít nhất một giờ. Bài cơn gò chuyển dạ bao nhiêu phút 1 lần giải thích các khoảng cách này, còn bài dấu hiệu sắp sinh cần nhập viện giúp bạn quyết định lúc nào nên đi.
Pha hoạt động: bắt đầu từ 4 phân hay 6 phân?
Ở pha hoạt động, cổ tử cung mở nhanh hơn, cơn gò đều hơn, dài hơn và mạnh hơn. Mốc bắt đầu tùy theo từng hướng dẫn:
- Ở Mỹ, hướng dẫn năm 2024 của ACOG cho rằng nên xem 6 phân là mốc bắt đầu pha hoạt động.
- Ở Anh, NICE định nghĩa chuyển dạ thực sự là cơn gò đều kèm cổ tử cung mở dần từ 4 phân.
- Vinmec mô tả pha hoạt động là lúc cổ tử cung mở từ 4 đến 10 phân.
Chính ACOG ghi nhận rằng sự tăng tốc này có thể xảy ra ở bất kỳ mức nào trong khoảng 4 đến 6 phân. Như vậy, các mốc trên mô tả cùng một bước chuyển. Khác biệt chủ yếu nằm ở cách nhân viên y tế đánh giá cuộc chuyển dạ có tiến triển bình thường hay không.
HealthLinkBC mô tả cơn gò ở pha hoạt động cách nhau 3 đến 5 phút, mỗi cơn dài 60 giây trở lên. Vinmec đưa ra con số 25 đến 60 giây mỗi cơn, cách nhau 3 đến 5 phút, kèm đau mỏi lưng hoặc toàn thân, có khi chuột rút ở chân. Bạn có thể bắt đầu nghi ngờ mình có chịu nổi không và thu mình lại để tập trung (HealthLinkBC). Vinmec khuyên báo bác sĩ khi bước vào pha hoạt động; Cleveland Clinic cho rằng lúc này bạn nên có mặt ở bệnh viện. Muốn biết một cơn gò thay đổi thế nào qua từng giai đoạn, xem bài cơn gò kéo dài bao lâu và cơn gò chuyển dạ như thế nào.
Theo NICE, giai đoạn 1 sau khi chuyển dạ thực sự kéo dài trung bình 8 giờ ở lần sinh đầu và hiếm khi quá 18 giờ. Ở lần sinh thứ hai trở đi, trung bình 5 giờ và ít khi quá 12 giờ. Cleveland Clinic đưa ra con số 4 đến 8 giờ cho pha hoạt động.
Những điều có thể giúp bạn, theo Cleveland Clinic:
- đi lại và đổi tư thế
- giãn cơ nhẹ nhàng và hít thở sâu
- tắm bồn hoặc tắm vòi sen nước ấm (không nóng)
- bóng tập sinh
- có người thân ở bên hỗ trợ
Nhân viên y tế sẽ nghe tim thai đều đặn và có thể trao đổi với bạn về các cách giảm đau.
Giai đoạn chuyển tiếp: những phân cuối cùng
Giai đoạn chuyển tiếp là phần cuối của giai đoạn 1. Cổ tử cung mở từ khoảng 7 hoặc 8 phân đến khi mở hết (HealthLinkBC). ACOG và NICE không tách nó thành một pha riêng, còn HealthLinkBC coi đây là pha cuối trong ba pha của giai đoạn 1.
HealthLinkBC liệt kê những gì bạn có thể cảm thấy lúc này:
- cơn gò mạnh, cách nhau 2 đến 3 phút, mỗi cơn dài 60 đến 90 giây
- cảm giác bị đè nặng xuống hậu môn
- có lúc hoảng hốt, rối trí
- dễ cáu, buồn nôn hoặc nôn
- run tay chân, lúc nóng lúc lạnh
- buồn rặn rất mạnh
Hãy báo nữ hộ sinh hoặc bác sĩ khi bạn thấy buồn rặn. Nếu cảm giác này đến trước khi cổ tử cung mở hết, HealthLinkBC khuyên thở nhanh và nông, kiểu thở hổn hển, cho qua cơn gò.
Giai đoạn 2: mở 10 phân, rặn và sinh em bé
Giai đoạn 2 bắt đầu khi cổ tử cung mở 10 phân, tức mở hết, và kết thúc khi em bé chào đời (ACOG). NICE chia giai đoạn này làm hai phần. Ở phần thụ động, cổ tử cung đã mở hết nhưng bạn chưa rặn; ở phần chủ động, bạn đang rặn hoặc đã nhìn thấy em bé.
Bạn có thể thấy buồn rặn, hơi giống cảm giác muốn đi đại tiện. Nếu đã gây tê ngoài màng cứng, có thể bạn không cảm thấy gì (NHS). Bạn có thể rặn theo cơn gò mỗi khi thấy buồn rặn, ở tư thế nào thấy hợp: ngồi, quỳ, nằm nghiêng, đứng hoặc ngồi xổm (NHS).
NHS cho biết giai đoạn rặn không nên kéo dài quá 3 giờ với con so. Nếu bạn đã từng sinh, không nên quá 2 giờ. ACOG coi giai đoạn 2 là kéo dài khi đã rặn hơn 3 giờ ở lần sinh đầu; ở những lần sau, mốc là 2 giờ. Quá mốc đó, ACOG khuyên xử trí theo từng trường hợp cụ thể. HealthLinkBC đưa ra 1 đến 3 giờ cho con so, lâu hơn nếu có gây tê ngoài màng cứng.
Khi đầu em bé gần ra, nữ hộ sinh hoặc bác sĩ có thể bảo bạn ngừng rặn và thở ngắn. Nhờ vậy đầu em bé ra từ từ, nhẹ nhàng (NHS). Khi đầu đã ra, phần thân thường theo sau trong 1 hoặc 2 cơn gò tiếp theo.
Giai đoạn 3: sổ nhau và những giờ sau sinh
Sau khi em bé chào đời, tử cung lại co và nhau thai được đẩy ra ngoài (NHS). Có hai cách xử trí:
- Xử trí tích cực: bạn được tiêm oxytocin và nhau thường sổ trong vòng 30 phút. Cách này giảm nguy cơ chảy máu nhiều, nhưng dễ gây buồn nôn, nôn và có thể làm cơn đau sau sinh nặng hơn (NHS).
- Xử trí sinh lý: không tiêm, nhau có thể mất đến 1 giờ mới bong ra (NHS).
NICE coi giai đoạn 3 là kéo dài nếu chưa xong sau 30 phút với xử trí tích cực, hoặc sau 60 phút với xử trí sinh lý. Nữ hộ sinh hoặc bác sĩ sẽ giải thích cả hai cách, tốt nhất là từ khi bạn còn mang thai.
Khoảng 2 đến 3 giờ sau khi sổ nhau đôi khi được gọi là giai đoạn 4. Nhân viên y tế theo dõi xem bạn có chảy máu bất thường không, còn bạn có thời gian gần gũi em bé (Cleveland Clinic).
Gọi ngay, dù cơn gò đang thế nào
Đừng chờ cơn gò đều nếu bạn gặp một trong những điều dưới đây. Hãy gọi ngay cho nữ hộ sinh, bác sĩ hoặc phòng sinh, dù ngày hay đêm. Danh sách dựa theo NHS và ACOG.
- Vỡ ối, kể cả khi bạn chưa có cơn gò.
- Nước ối có màu hoặc có mùi hôi.
- Ra máu ở âm đạo. Một chút máu lẫn trong nút nhầy có thể là bình thường; nếu ra nhiều hơn, hãy gọi.
- Em bé cử động ít hơn bình thường.
- Đau dữ dội và liên tục, không dịu đi giữa các cơn gò.
- Sốt từ 38 °C trở lên.
- Bạn chưa đủ 37 tuần và nghĩ mình có thể đang chuyển dạ.
- Có cơn gò kéo dài hơn 2 phút, hoặc có từ 6 cơn gò trở lên trong 10 phút.
- Bạn không chắc hoặc lo lắng. Bạn có thể gọi bất cứ lúc nào.
Gọi cấp cứu 115 nếu bạn có cảm giác muốn rặn rất mạnh và nghĩ em bé sắp ra ngay.
Nguồn của danh sách: NHS: Signs that labour has begun (2023); NHS: Pregnancy symptoms you need to get help for; ACOG: How to tell when labor begins
Câu hỏi thường gặp
Chuyển dạ có mấy giai đoạn?
Các hướng dẫn chia quá trình chuyển dạ thành 3 giai đoạn: cổ tử cung mở đến 10 phân, rặn và sinh em bé, rồi sổ nhau. Một số nguồn thêm giai đoạn 4, tức 2 đến 3 giờ sau khi sổ nhau (Cleveland Clinic). Lúc này cơ thể bắt đầu hồi phục và nhân viên y tế theo dõi xem bạn có chảy máu bất thường không.
Mở 3 phân bao lâu thì sinh?
Không ai đoán trước được chính xác. Mở 3 phân thường vẫn là pha tiềm thời: NICE và Vinmec tính pha hoạt động từ 4 phân, ACOG từ 6 phân. Pha tiềm thời có thể kéo dài nhiều giờ, thậm chí vài ngày (NHS). Sau đó, theo NICE, pha hoạt động ở lần sinh đầu kéo dài trung bình khoảng 8 giờ, ở những lần sau khoảng 5 giờ.
Mở 10 phân là sao, bao lâu thì sinh?
Mở 10 phân nghĩa là cổ tử cung đã mở hết. Giai đoạn 1 kết thúc và giai đoạn 2, giai đoạn rặn sinh, bắt đầu (ACOG). Theo NHS, giai đoạn rặn không nên kéo dài quá 3 giờ với con so và quá 2 giờ nếu bạn đã từng sinh.
Giai đoạn nào của quá trình chuyển dạ kéo dài nhất?
Giai đoạn 1. Trong đó, pha tiềm thời thường là phần dài nhất và có thể kéo dài nhiều giờ, thậm chí vài ngày (NHS). NICE cho biết pha hoạt động ở lần sinh đầu kéo dài trung bình khoảng 8 giờ. Rặn sinh và sổ nhau thường chỉ mất vài phút đến vài giờ.
Thế nào là chuyển dạ kéo dài?
Theo ACOG, pha tiềm thời trên 16 giờ ở lần sinh đầu có thể được xem là kéo dài, dù phần lớn sản phụ vẫn chuyển sang pha hoạt động theo thời gian. ACOG coi giai đoạn 2 là kéo dài khi đã rặn hơn 3 giờ ở lần sinh đầu, hơn 2 giờ ở những lần sau. NICE coi giai đoạn 3 là kéo dài nếu nhau chưa sổ sau 30 phút với xử trí tích cực, hoặc sau 60 phút với xử trí sinh lý.
Đến pha hoạt động thì có cần vào bệnh viện không?
Thường là có. Vinmec khuyên báo bác sĩ khi bước vào pha hoạt động, lúc cơn gò dài 25 đến 60 giây và cách nhau 3 đến 5 phút. Cleveland Clinic cho rằng ở pha hoạt động bạn nên có mặt ở bệnh viện, và nên gọi khi cơn gò cách nhau 5 phút trong ít nhất một giờ. NHS khuyên gọi để được hướng dẫn khi cơn gò đều đặn, cách nhau 5 phút hoặc dày hơn. Gọi ngay nếu vỡ ối, ra máu hoặc em bé cử động ít hơn (NHS). Hãy làm theo lời dặn của bác sĩ hoặc nữ hộ sinh của bạn.
Nguồn
- Vinmec: Cơn gò như thế nào thì nhập viện để sinh? (2024, cập nhật 2026)
- ACOG: First and Second Stage Labor Management, Clinical Practice Guideline No. 8 (2024)
- NICE: Intrapartum care, guideline NG235 (2023, updated 2026)
- NHS: The stages of labour and birth (2023)
- Cleveland Clinic: Stages of Labor (2025)
- HealthLinkBC: Baby's Best Chance, Stages of Labour (2024)
- ACOG: How to Tell When Labor Begins, patient FAQ (reviewed 2025)
Bài viết này không thay thế tư vấn y tế. Khi còn băn khoăn, hãy gọi bệnh viện, bác sĩ hoặc nữ hộ sinh. Trường hợp khẩn cấp, gọi cấp cứu 115.
