Με λίγα λόγια
Ο τοκετός έχει τρία στάδια. Στο πρώτο ο τράχηλος ανοίγει ως τα 10 εκατοστά, με μια αρχική (λανθάνουσα) και μια ενεργό φάση. Το δεύτερο είναι η εξώθηση και η γέννηση του μωρού, το τρίτο η έξοδος του πλακούντα. Το ACOG στις ΗΠΑ τοποθετεί την αρχή της ενεργού φάσης στα 6 εκατοστά, το NICE στη Βρετανία στα 4. Κατά το NICE, η ενεργός φάση στον πρώτο τοκετό κρατά κατά μέσο όρο 8 ώρες και σπάνια πάνω από 18. Το NHS λέει ότι η εξώθηση δεν πρέπει να ξεπερνά τις 3 ώρες στο πρώτο μωρό και τις 2 ώρες στα επόμενα.
Περιεχόμενα
Τα στάδια τοκετού είναι τρία: ο τράχηλος ανοίγει, το μωρό γεννιέται και βγαίνει ο πλακούντας. Κάθε τοκετός έχει τον δικό του ρυθμό, γι’ αυτό οι χρόνοι παρακάτω είναι συνηθισμένα εύρη από το ACOG, το NICE και το NHS.
Πόσα είναι τα στάδια τοκετού;
Το ACOG ορίζει τα τρία στάδια έτσι:
- Στο πρώτο στάδιο ο τράχηλος ανοίγει από κλειστός ως την πλήρη διαστολή, στα 10 εκατοστά. Έχει μια αρχική ή λανθάνουσα φάση και μια ενεργό φάση.
- Το δεύτερο στάδιο κρατά από την πλήρη διαστολή ως τη γέννηση του μωρού. Είναι η φάση της εξώθησης.
- Το τρίτο στάδιο είναι η έξοδος του πλακούντα.
Κάποιες πηγές προσθέτουν τέταρτο στάδιο, τις πρώτες ώρες μετά τη γέννα (Cleveland Clinic, HealthLinkBC). Η Cleveland Clinic το τοποθετεί στις 2 με 3 ώρες μετά την έξοδο του πλακούντα. Για το πρώτο μωρό, το ACOG λέει ότι η διάρκεια του τοκετού είναι συνήθως 12 έως 18 ώρες συνολικά. Μετά από προηγούμενη γέννα είναι συνήθως 8 έως 10 ώρες.
| Στάδιο | Τι συμβαίνει | Συνηθισμένη διάρκεια |
|---|---|---|
| Πρώτο στάδιο, λανθάνουσα φάση | Ο τράχηλος μαλακώνει, λεπταίνει και αρχίζει να ανοίγει· οι συσπάσεις συχνά ακανόνιστες | Πολλές ώρες, μερικές φορές μέρες (NHS) |
| Πρώτο στάδιο, ενεργός φάση | Ο τράχηλος ανοίγει από τα 6 εκ. (ACOG) ή τα 4 εκ. (NICE) ως τα 10 εκ.· συσπάσεις τακτικές και δυνατές | Περίπου 8 ώρες κατά μέσο όρο στον πρώτο τοκετό, σπάνια πάνω από 18· περίπου 5 ώρες στους επόμενους, σπάνια πάνω από 12 (NICE) |
| Δεύτερο στάδιο | Εξώθηση και γέννηση | Έως 3 ώρες στο πρώτο μωρό, έως 2 ώρες στα επόμενα (NHS) |
| Τρίτο στάδιο | Έξοδος του πλακούντα | Συνήθως μέσα σε 30 λεπτά με ένεση ωκυτοκίνης, έως μία ώρα χωρίς (NHS) |
Γράφημα
Τα στάδια του τοκετού με μια ματιά
-
Πρώτο στάδιο
Αρχική (λανθάνουσα) φάση
- ο τράχηλος μαλακώνει, λεπταίνει και αρχίζει να ανοίγει
- πολλές ώρες, μερικές φορές μέρες
-
Πρώτο στάδιο
Ενεργός φάση
- ο τράχηλος ανοίγει από τα 6 εκ. (ACOG) ή τα 4 εκ. (NICE) ως τα 10 εκ.
- περίπου 8 ώρες κατά μέσο όρο στον πρώτο τοκετό, σπάνια πάνω από 18· περίπου 5 ώρες στους επόμενους
-
Δεύτερο στάδιο
Εξώθηση και γέννηση
- έως 3 ώρες στο πρώτο μωρό, έως 2 ώρες στα επόμενα
-
Τρίτο στάδιο
Ο πλακούντας
- συνήθως μέσα σε 30 λεπτά με ένεση ωκυτοκίνης, έως μία ώρα χωρίς
Αρχή του τοκετού: η λανθάνουσα φάση
Στην αρχή του τοκετού ο τράχηλος μαλακώνει, λεπταίνει και αρχίζει να ανοίγει (NHS). Αυτή η λέπτυνση λέγεται εξάλειψη τραχήλου. Το NICE περιγράφει τη λανθάνουσα φάση του πρώτου σταδίου ως μια περίοδο που δεν είναι απαραίτητα συνεχής. Φέρνει συσπάσεις και κάποια αλλαγή στον τράχηλο, με διαστολή ως τα 4 εκατοστά. Το ACOG την περιγράφει ως πιο αργή διαστολή, που κρατά ώσπου να αρχίσει η γρήγορη αλλαγή, την οποία τοποθετεί στα 6 εκατοστά.
Οι συσπάσεις μπορεί να είναι από λίγο ενοχλητικές έως επώδυνες, και δεν έχουν σταθερό μοτίβο στο πόσο συχνά έρχονται ή πόσο κρατούν (NHS). Το HealthLinkBC περιγράφει τις πρώτες συσπάσεις σαν ήπιες κράμπες. Στην αρχή κρατούν 15 έως 30 δευτερόλεπτα και έρχονται κάθε 10 με 20 λεπτά. Αργότερα κρατούν έως 45 δευτερόλεπτα και έρχονται κάθε 5 με 7 λεπτά. Μπορεί επίσης να έχετε διάρροια ή ένα ροζ έκκριμα από την αποβολή του βλεννώδους πώματος. Το ACOG αναφέρει την αποβολή του βλεννώδους πώματος και το σπάσιμο των νερών ανάμεσα στις αλλαγές που μπορεί να δείχνουν ότι ξεκινά ο τοκετός.
Η αρχική φάση μπορεί να κρατήσει πολλές ώρες ή και μέρες, και συνήθως είναι το μεγαλύτερο κομμάτι του τοκετού (NHS). Το ACOG σημειώνει ότι μια φυσιολογική λανθάνουσα φάση διαφέρει πολύ από γυναίκα σε γυναίκα. Η οδηγία του αναφέρει ότι λανθάνουσα φάση πάνω από 16 ώρες στον πρώτο τοκετό μπορεί να θεωρηθεί παρατεταμένη. Ακόμη και τότε, οι περισσότερες γυναίκες περνούν με τον καιρό στην ενεργό φάση.
Τι βοηθά, κατά το NHS:
- φάτε και πιείτε κάτι, γιατί θα χρειαστείτε ενέργεια αργότερα
- αν ο τοκετός ξεκινήσει τη νύχτα, μείνετε άνετα και κοιμηθείτε αν μπορείτε
- τη μέρα, μείνετε όρθια και κινηθείτε ήπια, για να βοηθήσετε το μωρό να κατέβει
- για τον πόνο, δοκιμάστε ασκήσεις αναπνοής, μασάζ ή ένα ζεστό μπάνιο ή ντους
Πιθανότατα θα σας πουν ότι στην αρχική φάση μπορείτε να μείνετε σπίτι (Cleveland Clinic). Αν πάτε στο μαιευτήριο πριν εδραιωθεί ο τοκετός, μπορεί να σας προτείνουν να γυρίσετε για λίγο σπίτι (NHS).
Όταν οι συσπάσεις γίνουν τακτικές, αρχίστε να τις μετράτε, σε χαρτί με τον πίνακα συσπάσεων ή με το δωρεάν online χρονόμετρο. Η Cleveland Clinic προτείνει να τηλεφωνήσετε στη μαία ή στον γιατρό σας όταν οι συσπάσεις έρχονται κάθε 5 λεπτά για τουλάχιστον μία ώρα. Αυτό το μοτίβο, μαζί με τον κανόνα 5-1-1, το εξηγεί ο οδηγός πότε πάμε στο μαιευτήριο.
Ενεργός φάση: ξεκινά στα 4 ή στα 6 εκατοστά διαστολή;
Στην ενεργό φάση ο τράχηλος ανοίγει πιο γρήγορα και οι συσπάσεις γίνονται τακτικές, πιο μεγάλες και πιο δυνατές. Πού ξεκινά εξαρτάται από την οδηγία:
- Στις ΗΠΑ, η οδηγία του ACOG του 2024 λέει ότι τα 6 εκατοστά πρέπει να θεωρούνται αρχή της ενεργού φάσης.
- Στη Βρετανία, το NICE ορίζει τον εδραιωμένο τοκετό ως τακτικές συσπάσεις με προοδευτική διαστολή από τα 4 εκατοστά.
Το ίδιο το ACOG σημειώνει ότι η επιτάχυνση μπορεί να γίνει οπουδήποτε από τα 4 ως τα 6 εκατοστά. Τα δύο όρια περιγράφουν λοιπόν την ίδια αλλαγή. Η διαφορά επηρεάζει κυρίως το πώς κρίνει η ομάδα σας αν ο τοκετός προχωρά κανονικά.
Το HealthLinkBC περιγράφει ότι στην ενεργό φάση οι συσπάσεις έρχονται κάθε 3 με 5 λεπτά και κρατούν 60 δευτερόλεπτα ή περισσότερο. Μπορεί να αρχίσετε να αμφιβάλλετε αν θα τα καταφέρετε και να κλειστείτε στον εαυτό σας για να συγκεντρωθείτε. Σε αυτό το σημείο καλό είναι να βρίσκεστε στο μαιευτήριο (Cleveland Clinic). Πώς αλλάζει μια σύσπαση από στάδιο σε στάδιο θα το βρείτε στους οδηγούς για τη διάρκεια των συσπάσεων και για τους πόνους γέννας.
Κατά το NICE, το εδραιωμένο πρώτο στάδιο κρατά κατά μέσο όρο 8 ώρες στον πρώτο τοκετό και σπάνια πάνω από 18. Στον δεύτερο και στους επόμενους τοκετούς κρατά κατά μέσο όρο 5 ώρες και σπάνια πάνω από 12. Η Cleveland Clinic δίνει 4 έως 8 ώρες για την ενεργό φάση.
Τι βοηθά, κατά την Cleveland Clinic:
- περπάτημα και αλλαγές θέσης
- ήπιες διατάσεις και βαθιές αναπνοές
- ένα χλιαρό (όχι καυτό) μπάνιο ή ντους
- μια μπάλα γυμναστικής
- ένα πρόσωπο που σας στηρίζει
Η ομάδα σας ακούει τακτικά την καρδιά του μωρού και μπορεί να σας εξηγήσει τις επιλογές για την ανακούφιση από τον πόνο.
Μεταβατική φάση: τα τελευταία εκατοστά
Η μεταβατική φάση είναι το τέλος του πρώτου σταδίου. Ο τράχηλος ανοίγει από περίπου 7 με 8 εκατοστά ως την πλήρη διαστολή (HealthLinkBC). Το ACOG και το NICE δεν την ορίζουν ως ξεχωριστή φάση. Το HealthLinkBC τη θεωρεί την τελευταία από τις τρεις φάσεις του πρώτου σταδίου.
Το HealthLinkBC αναφέρει τι μπορεί να νιώσετε στη μεταβατική φάση:
- δυνατές συσπάσεις κάθε 2 με 3 λεπτά που κρατούν 60 έως 90 δευτερόλεπτα
- πίεση στον πισινό
- στιγμές πανικού και σύγχυσης
- ευερεθιστότητα, ναυτία ή εμετό
- τρέμουλο στα πόδια, εξάψεις ή ρίγη
- έντονη ανάγκη να σπρώξετε
Συγκεντρωθείτε σε μία σύσπαση τη φορά. Πείτε στη μαία αν νιώθετε ανάγκη να σπρώξετε. Αν αυτή η ανάγκη έρθει πριν από την πλήρη διαστολή, το HealthLinkBC προτείνει γρήγορες, κοφτές αναπνοές κατά τη σύσπαση.
Δεύτερο στάδιο: εξώθηση και γέννηση
Το δεύτερο στάδιο ξεκινά όταν ο τράχηλος έχει ανοίξει πλήρως και τελειώνει με τη γέννηση του μωρού (ACOG). Το NICE το χωρίζει σε δύο μέρη. Στο παθητικό μέρος έχετε πλήρη διαστολή αλλά δεν σπρώχνετε ακόμη· στο ενεργό σπρώχνετε ή το μωρό είναι ήδη ορατό.
Μπορεί να νιώσετε μια ανάγκη να σπρώξετε που μοιάζει λίγο με την ανάγκη για κένωση. Με επισκληρίδιο μπορεί να μην τη νιώσετε καθόλου (NHS). Μπορείτε να σπρώχνετε στις συσπάσεις όποτε νιώθετε την ανάγκη. Μπορείτε να κάθεστε, να γονατίζετε, να ξαπλώνετε στο πλάι, να στέκεστε ή να κάθεστε οκλαδόν, ό,τι σας βολεύει (NHS).
Το NHS λέει ότι η εξώθηση δεν πρέπει να κρατήσει πάνω από 3 ώρες στο πρώτο μωρό. Αν έχετε ξαναγεννήσει, όχι πάνω από 2 ώρες. Το ACOG χαρακτηρίζει το δεύτερο στάδιο παρατεταμένο μετά από πάνω από 3 ώρες εξώθησης στον πρώτο τοκετό. Στους επόμενους το όριο είναι οι 2 ώρες. Πέρα από αυτό, το ACOG συστήνει εξατομικευμένη προσέγγιση. Το HealthLinkBC δίνει 1 έως 3 ώρες για το πρώτο μωρό, περισσότερο με επισκληρίδιο.
Όταν το κεφάλι του μωρού έχει σχεδόν βγει, η μαία ή ο γιατρός μπορεί να σας ζητήσει να σταματήσετε να σπρώχνετε και να παίρνετε μικρές ανάσες. Έτσι το κεφάλι βγαίνει αργά και απαλά (NHS). Όταν γεννηθεί το κεφάλι, το υπόλοιπο σώμα ακολουθεί συνήθως στις επόμενες 1 ή 2 συσπάσεις.
Τρίτο στάδιο τοκετού: ο πλακούντας και οι ώρες μετά
Μετά τη γέννα η μήτρα συσπάται ξανά και βγαίνει ο πλακούντας (NHS). Υπάρχουν δύο τρόποι να γίνει αυτό:
- Με ενεργητική αντιμετώπιση σας κάνουν μια ένεση ωκυτοκίνης και ο πλακούντας βγαίνει συνήθως μέσα σε 30 λεπτά. Αυτό μειώνει τον κίνδυνο έντονης αιμορραγίας, κάνει όμως πιθανότερη τη ναυτία και τον εμετό και μπορεί να δυναμώσει τους πόνους μετά τη γέννα (NHS).
- Με φυσιολογική αντιμετώπιση δεν γίνεται ένεση και ο πλακούντας μπορεί να χρειαστεί έως μία ώρα για να αποκολληθεί (NHS).
Το NICE χαρακτηρίζει το τρίτο στάδιο παρατεταμένο αν δεν ολοκληρωθεί μέσα σε 30 λεπτά με ενεργητική αντιμετώπιση. Με φυσιολογική αντιμετώπιση το όριο είναι τα 60 λεπτά. Η μαία ή ο γιατρός σας θα σας εξηγήσει τις δύο επιλογές, ιδανικά όσο είστε ακόμη έγκυος.
Οι 2 με 3 ώρες μετά την έξοδο του πλακούντα λέγονται μερικές φορές τέταρτο στάδιο. Η ομάδα σας προσέχει για ασυνήθιστη αιμορραγία, κι εσείς έχετε χρόνο να γνωριστείτε με το μωρό σας (Cleveland Clinic).
Τηλεφωνήστε αμέσως, ό,τι κι αν κάνουν οι συσπάσεις
Αν ισχύει κάτι από τα παρακάτω, μην περιμένετε κάποιο μοτίβο. Πάρτε αμέσως τηλέφωνο τη μαία, τον γιατρό σας ή το μαιευτήριο, μέρα ή νύχτα. Η λίστα βασίζεται στο NHS και στο ACOG.
- Έσπασαν τα νερά, ακόμη κι αν δεν έχετε συσπάσεις.
- Το υγρό έχει χρώμα ή μυρίζει άσχημα.
- Έχετε αιμορραγία από τον κόλπο. Λίγο αίμα στο βλεννώδες πώμα μπορεί να συνοδεύει την αποβολή του· τηλεφωνήστε αν είναι περισσότερο.
- Το μωρό κινείται λιγότερο από ό,τι συνήθως.
- Έχετε συνεχή, έντονο πόνο που δεν υποχωρεί ανάμεσα στις συσπάσεις.
- Έχετε πυρετό 38 °C ή περισσότερο.
- Είστε πριν από την 37η εβδομάδα και πιστεύετε ότι μπορεί να ξεκίνησε ο τοκετός.
- Μια σύσπαση κρατά περισσότερο από 2 λεπτά ή έχετε 6 ή περισσότερες συσπάσεις μέσα σε 10 λεπτά.
- Δεν είστε σίγουρη ή ανησυχείτε. Μπορείτε να τηλεφωνήσετε οποιαδήποτε στιγμή.
Καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ (166) αν νιώθετε έντονη ανάγκη να σπρώξετε και πιστεύετε ότι το μωρό έρχεται τώρα.
Πηγές για αυτή τη λίστα: NHS: Signs that labour has begun (2023); NHS: Pregnancy symptoms you need to get help for; ACOG: How to tell when labor begins
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι τα 4 στάδια του τοκετού;
Οι οδηγίες περιγράφουν τρία στάδια: ο τράχηλος ανοίγει ως τα 10 εκατοστά, ακολουθεί η εξώθηση και η γέννηση, και μετά βγαίνει ο πλακούντας. Κάποιες πηγές προσθέτουν τέταρτο στάδιο: τις 2 με 3 ώρες μετά την έξοδο του πλακούντα (Cleveland Clinic). Το σώμα αρχίζει να συνέρχεται και η ομάδα σας προσέχει για ασυνήθιστη αιμορραγία.
Ποιο στάδιο του τοκετού κρατά περισσότερο;
Το πρώτο. Μέσα σε αυτό, η λανθάνουσα φάση είναι συνήθως το μεγαλύτερο κομμάτι και μπορεί να κρατήσει πολλές ώρες ή και μέρες (NHS). Κατά το NICE, η ενεργός φάση στον πρώτο τοκετό διαρκεί κατά μέσο όρο 8 ώρες. Η εξώθηση και ο πλακούντας παίρνουν συνήθως από λίγα λεπτά έως λίγες ώρες.
Πόσα εκατοστά διαστολή έχει η ενεργός φάση;
Εξαρτάται από την οδηγία. Το ACOG στις ΗΠΑ θεωρεί τα 6 εκατοστά αρχή της ενεργού φάσης. Το NICE στη Βρετανία ορίζει τον εδραιωμένο τοκετό από τα 4 εκατοστά. Το ACOG σημειώνει ότι η επιτάχυνση της διαστολής μπορεί να γίνει οπουδήποτε από τα 4 ως τα 6 εκατοστά. Η ενεργός φάση τελειώνει με πλήρη διαστολή, στα 10 εκατοστά.
Σε ποιο στάδιο πονάει περισσότερο;
Διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα. Οι συσπάσεις είναι συνήθως πιο δυνατές και πιο πυκνές στη μεταβατική φάση και στην εξώθηση. Το HealthLinkBC λέει ότι τότε έρχονται κάθε 2 με 3 λεπτά και κρατούν 60 έως 90 δευτερόλεπτα. Ρωτήστε για τις επιλογές ανακούφισης από τον πόνο πριν από τον τοκετό, ώστε να ξέρετε τι υπάρχει σε κάθε στάδιο.
Πόσο διαρκεί η λανθάνουσα φάση;
Μπορεί να κρατήσει πολλές ώρες ή και μέρες, και δεν προχωρά πάντα σε ευθεία γραμμή (NHS, NICE). Το ACOG σημειώνει ότι διαφέρει πολύ από γυναίκα σε γυναίκα. Η οδηγία του αναφέρει ότι λανθάνουσα φάση πάνω από 16 ώρες στον πρώτο τοκετό μπορεί να θεωρηθεί παρατεταμένη. Ακόμη και τότε, οι περισσότερες γυναίκες περνούν με τον καιρό στην ενεργό φάση.
Πρέπει να είμαι στο μαιευτήριο στην ενεργό φάση;
Συνήθως ναι. Η Cleveland Clinic λέει ότι στην αρχική φάση μπορείτε συνήθως να μείνετε σπίτι, αλλά στην ενεργό φάση καλό είναι να είστε στο μαιευτήριο. Προτείνει να τηλεφωνήσετε όταν οι συσπάσεις έρχονται κάθε 5 λεπτά για τουλάχιστον μία ώρα. Το NHS λέει να τηλεφωνήσετε για οδηγίες όταν οι τακτικές συσπάσεις έρχονται κάθε 5 λεπτά ή πιο συχνά. Τηλεφωνήστε αμέσως αν σπάσουν τα νερά, αν έχετε αιμορραγία ή αν το μωρό κινείται λιγότερο (NHS). Ακολουθήστε τις οδηγίες της μαίας ή του γιατρού σας.
Πηγές
- ACOG: First and Second Stage Labor Management, Clinical Practice Guideline No. 8 (2024)
- NICE: Intrapartum care, guideline NG235 (2023, updated 2026)
- NHS: The stages of labour and birth (2023)
- Cleveland Clinic: Stages of Labor (2025)
- HealthLinkBC: Baby's Best Chance, Stages of Labour (2024)
- ACOG: How to Tell When Labor Begins, patient FAQ (reviewed 2025)
Το άρθρο δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή. Αν έχετε αμφιβολία, πάρτε τηλέφωνο στο μαιευτήριο, στη μαία ή στον γιατρό σας. Σε επείγουσα ανάγκη καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ (166).
