Cơn gò sinh lý (Braxton Hicks): cảm giác ra sao và cách phân biệt với cơn gò chuyển dạ

Bụng bạn bỗng căng cứng, giữ như vậy một lúc rồi mềm trở lại. Có thể trời đã khuya, ngày dự sinh đã gần, và bạn tự hỏi liệu đây có phải lúc bắt đầu chuyển dạ. Những lần bụng gò như thế thường là cơn gò sinh lý, còn gọi là cơn gò Braxton Hicks. Đây là một phần bình thường của thai kỳ và không làm mở cổ tử cung.

Gợi ý rõ nhất nằm ở diễn biến theo thời gian. Cơn gò sinh lý vẫn thất thường và không mạnh dần lên. Cơn gò chuyển dạ thì đi vào nhịp: chúng đến đều đặn, ngày càng gần nhau, dài hơn và mạnh hơn, dù bạn làm gì đi nữa.

Cơn gò sinh lý là gì?

Cơn gò sinh lý là những lần tử cung co lại trước khi chuyển dạ. Bệnh viện Nguyễn Tri Phương gọi cơn gò Braxton Hicks là “cơn co chuyển dạ giả (cơn co sinh lý)”, và nhiều mẹ bầu cũng quen gọi là cơn gò giả. Cleveland Clinic cũng xếp chúng vào chuyển dạ giả, còn NHS (dịch vụ y tế công của Anh) gọi đây là những cơn gò tập dượt. Theo Pregnancy, Birth and Baby, một dịch vụ thông tin sức khỏe do Chính phủ Úc tài trợ, các cơn gò này giúp cơ tử cung săn chắc để chuẩn bị cho cuộc sinh.

Cleveland Clinic và Bệnh viện Nguyễn Tri Phương đều cho biết cơn gò sinh lý không làm giãn (mở) cổ tử cung. Cleveland Clinic ghi thêm rằng một số nhân viên y tế cho rằng chúng có thể giúp cổ tử cung mềm và mỏng dần. Tuy vậy, không phải ai cũng có cơn gò sinh lý.

Cơn gò sinh lý xuất hiện từ khi nào?

Theo Cleveland Clinic, cơn gò sinh lý có thể bắt đầu ở tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba. Nebraska Medicine cho biết chúng có thể xuất hiện sớm nhất từ tuần 20 nhưng hay gặp hơn trong những tuần trước khi sinh. Bệnh viện Nguyễn Tri Phương viết rằng cơn gò sinh lý thường xuất hiện từ tuần thứ 6 và càng về tam cá nguyệt thứ hai, thứ ba thì càng cảm nhận rõ. Baylor Scott & White Health cho biết chúng rất thường gặp ở tam cá nguyệt thứ ba, và NHS mô tả chúng hay xảy ra nhất vào cuối thai kỳ.

Vì vậy, thỉnh thoảng thấy bụng gò ở tuần 24 hay tuần 30 có thể là bình thường. Trước tuần 37, hãy để ý xem cơn gò có trở nên đều đặn hoặc đi kèm những dấu hiệu sinh non khác hay không. Danh sách các dấu hiệu này nằm ở cuối bài.

Cơn gò sinh lý có cảm giác như thế nào?

Nebraska Medicine mô tả cảm giác siết chặt hoặc bóp lại ở phía trước bụng. Bụng bầu cứng lên trong thời gian ngắn, thường chưa tới một phút, rồi mềm trở lại. Cleveland Clinic so sánh cảm giác này với đau bụng kinh nhẹ hoặc bụng căng tức bất chợt. NHS cho biết cơn gò sinh lý có thể gây khó chịu nhưng thường không đau, và Bệnh viện Nguyễn Tri Phương cũng mô tả như vậy.

Theo Pregnancy, Birth and Baby, mỗi cơn thường kéo dài khoảng 30 giây. Cơn gò chuyển dạ thì dài dần theo thời gian; bài cơn gò kéo dài bao lâu có số liệu thường gặp cho từng giai đoạn. Cleveland Clinic cho biết ngay cả khi thấy khó chịu, bạn vẫn có thể vừa đi lại vừa nói chuyện trong lúc có cơn gò sinh lý.

Vị trí của cơn gò cũng là một gợi ý. Cơn gò sinh lý thường được cảm nhận ở phía trước bụng hoặc bụng dưới, hay chỉ ở một vùng. Bệnh viện Nguyễn Tri Phương viết rằng chúng xuất hiện ở bụng nhiều hơn ở lưng. Baylor Scott & White Health lưu ý cơn gò chuyển dạ thường bắt đầu ở thắt lưng rồi lan ra phía trước. Cũng có cơn bắt đầu ở bụng rồi lan ra sau lưng.

Vì sao có cơn gò sinh lý?

Cơn gò sinh lý thường có yếu tố khởi phát. Baylor Scott & White Health cho rằng thiếu nước là nguyên nhân hay gặp nhất và kể thêm các nguyên nhân thường gặp khác:

• vận động nhiều hoặc mang vác vật nặng
• bàng quang đầy
• quan hệ tình dục
• em bé cử động
• đang ốm, ví dụ bị cảm lạnh hay cúm

Danh sách của Bệnh viện Nguyễn Tri Phương cũng tương tự: vận động mạnh, mất nước, nhịn tiểu và quan hệ tình dục. Nebraska Medicine nói thêm rằng bạn có thể thấy chúng nhiều hơn vào cuối ngày và sau khi vận động.

Nếu thấy bụng gò nhiều, hãy xem lại danh sách trên trước. Một ngày bận rộn mà uống ít nước cũng đủ gây ra. Những cơn gò dày nhưng vẫn thất thường và dịu đi khi bạn nghỉ ngơi, uống nước là kiểu của cơn gò sinh lý. Cơn gò đến đều đặn lại là chuyện khác, nhất là trước tuần 37.

Cơn gò sinh lý và cơn gò chuyển dạ khác nhau thế nào?

Diễn biến trong một giờ hoặc lâu hơn cho bạn biết nhiều hơn bất kỳ cơn gò riêng lẻ nào. Bảng dưới đây tóm tắt những gì Cleveland Clinic, Pregnancy, Birth and Baby, Nebraska Medicine và Baylor Scott & White Health mô tả.

	Cơn gò sinh lý	Cơn gò chuyển dạ
Nhịp	Thất thường, không gần nhau dần	Đều đặn, ngày càng gần nhau
Thời lượng	Thường khoảng 30 giây, phần lớn dưới một phút	30 đến 90 giây, dài dần
Cường độ	Không mạnh dần; khó chịu hơn là đau	Mạnh dần; khó vừa đi vừa nói chuyện
Vị trí	Phía trước bụng hoặc bụng dưới, thường ở một vùng	Bụng và thắt lưng, hay lan từ lưng ra trước
Đi lại, nghỉ ngơi, đổi tư thế	Thường dịu đi; nằm xuống có thể làm hết cơn	Vẫn tiếp tục; đi lại có thể làm cơn mạnh hơn
Cổ tử cung	Không mở	Mở dần

Bệnh viện Nguyễn Tri Phương mô tả sự khác biệt theo cách tương tự. Cơn gò Braxton Hicks thất thường hơn và có thể hết khi bạn đổi tư thế. Cơn gò chuyển dạ thật mạnh dần, diễn ra đều đặn, đo được và không biến mất kể cả khi bạn nằm xuống hay đổi tư thế.

Cleveland Clinic nói thêm rằng cơn gò sinh lý thường không đi kèm dấu hiệu chuyển dạ nào khác. Khi chuyển dạ thật, bạn có thể bị vỡ ối, ra máu báo hoặc bung nút nhầy.

Theo dõi nhịp cơn gò trong một giờ

Khi chưa chắc, hãy cho mình một giờ. Đếm cơn gò, và trong lúc đó thử những cách thường làm dịu cơn gò sinh lý. Một giờ chỉ cho bạn hình dung sơ bộ. Theo March of Dimes, bác sĩ có thể kiểm tra xem cổ tử cung có đang mở hay không bằng cách khám âm đạo hoặc siêu âm.

Đừng chờ hết một giờ nếu bạn đã vỡ ối, bị ra máu hoặc em bé cử động ít hơn bình thường. Cơn gò đều đặn trước tuần 37 cũng vậy (NHS).

1. Bắt đầu đếm. Ghi lại lúc mỗi cơn gò bắt đầu và cơn đó kéo dài bao lâu. Bài cách đếm cơn gò chuyển dạ hướng dẫn từng bước, và bảng theo dõi cơn gò có mẫu để in.
2. Đi tiểu rồi uống một cốc nước lớn. Bàng quang đầy và thiếu nước đều có thể gây ra cơn gò sinh lý.
3. Đổi hoạt động. Nếu bạn đã đứng nhiều, hãy nằm xuống nghỉ. Nếu đã ngồi lâu, hãy đi bộ một chút.
4. Tắm nước ấm hoặc làm điều gì đó giúp bạn thư giãn. Bệnh viện Nguyễn Tri Phương gợi ý thêm việc hít thở đều, xoa bóp, nghe nhạc, đọc sách hoặc chợp mắt một lát.

Sau một giờ, hãy nhìn lại nhịp cơn gò:

• Nếu cơn gò yếu đi, thưa ra hoặc hết hẳn, nhiều khả năng đó là cơn gò sinh lý và bạn có thể nghỉ ngơi. Bệnh viện Nguyễn Tri Phương khuyên hỏi ý kiến bác sĩ nếu những cách trên không giúp bạn dễ chịu hơn.
• Nếu cơn gò vẫn đến đều và ngày càng gần nhau, dài hơn hoặc mạnh hơn, có thể bạn đang bắt đầu chuyển dạ. NHS khuyên gọi nữ hộ sinh hoặc khoa sản khi cơn gò đều đặn, cứ 5 phút hoặc ít hơn lại có một cơn. Cleveland Clinic coi cơn gò mạnh cách nhau dưới 5 phút suốt một giờ là lý do để gọi bác sĩ, và cơn gò khiến bạn không thể vừa đi vừa nói chuyện cũng nằm trong danh sách đó. Theo Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, cơn đau kéo dài hơn 30 giây, cách nhau khoảng 5 phút và liên tục hơn 2 giờ thì rất có thể bạn đang chuyển dạ. Mốc 2 giờ này dài hơn mốc của NHS và Cleveland Clinic, nên khi cơn gò đã đạt mốc của NHS hay Cleveland Clinic, hãy gọi luôn.

Bệnh viện có thể dặn bạn một quy tắc riêng, ví dụ quy tắc 5-1-1. Các mốc thường dùng khi gần ngày dự sinh có trong bài dấu hiệu sắp sinh cần nhập viện.

Công cụ đếm cơn gò trực tuyến miễn phí tự tính thời lượng và khoảng cách cho bạn. Ứng dụng Contraction Timer còn cho thấy mức trung bình trong giờ qua và báo cho bạn khi nhịp cơn gò đạt quy tắc của bệnh viện. Bài cách ứng dụng tính cơn gò giải thích cách ứng dụng tính mức trung bình và khi nào nó báo.

Trước tuần 37: những cơn gò cần gọi ngay

Cơn gò sinh lý có thể bắt đầu nhiều tháng trước ngày dự sinh, nên thỉnh thoảng thấy bụng gò ở tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba là bình thường. Tuy vậy, cơn gò đều đặn trước tuần 37 có thể là dấu hiệu sinh non. NHS liệt kê các dấu hiệu chuyển dạ sinh non sau cho người mang thai dưới 37 tuần:

• cơn gò hoặc bụng căng cứng đều đặn
• đau giống đau bụng kinh
• nước chảy ồ ạt hoặc rỉ ra từ âm đạo
• đau lưng khác với bình thường

March of Dimes kể thêm:

• cảm giác đè nặng ở vùng chậu hoặc bụng dưới
• dịch âm đạo thay đổi
• đau quặn bụng nhẹ, có hoặc không kèm tiêu chảy

Tổ chức này lưu ý cơn gò sinh non có thể đau hoặc không đau. Bệnh viện Nguyễn Tri Phương còn nêu ra máu âm đạo, vỡ ối, bụng cứng hơn và đau âm ỉ vùng thắt lưng. Theo bệnh viện này, có hơn 4 đến 5 cơn gò trong một giờ là dấu hiệu chuyển dạ sinh non. Chỉ cần thấy một trong các dấu hiệu trên, hãy gọi ngay cho bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc khoa sản của bệnh viện.