Με λίγα λόγια
Το καρδιοτοκογράφημα (ΚΤΓ) καταγράφει ταυτόχρονα τους παλμούς του εμβρύου και τις συσπάσεις της μήτρας. Πόσο συχνά έρχονται οι συσπάσεις φαίνεται καλά στον εξωτερικό τοκογράφο. Τη δύναμή τους τη μετρά μόνο χοντρικά, γιατί βρίσκεται έξω, πάνω στην κοιλιά. Σε μια μικρή συγκριτική μελέτη, το ύψος της καμπύλης σχεδόν δεν συσχετιζόταν με την πίεση μέσα στη μήτρα. Μια εφαρμογή για τις συσπάσεις δεν αντικαθιστά το ΚΤΓ· αποθηκεύει μόνο τις στιγμές που πατάτε εσείς.
Περιεχόμενα
Ίσως ήσασταν συνδεδεμένη στο καρδιοτοκογράφημα και αναρωτηθήκατε γιατί το νούμερο στην οθόνη έμενε χαμηλό, ενώ η σύσπαση πονούσε πολύ. Ή ψάχνετε ένα τοκογράφημα που μετρά στο σπίτι. Το καρδιοτοκογράφημα καταγράφει τους παλμούς του εμβρύου και τις συσπάσεις. Πόσο συχνά έρχονται οι συσπάσεις φαίνεται καλά. Πόσο δυνατές είναι ή πόσο πονούν, η καμπύλη δεν το δείχνει αξιόπιστα.
Τι καταγράφει το καρδιοτοκογράφημα
Καρδιοτοκογράφημα, συντομογραφία ΚΤΓ, σημαίνει καταγραφή των παλμών της καρδιάς του εμβρύου και των συσπάσεων της μήτρας. Όταν γίνεται πριν από τον τοκετό, χωρίς συσπάσεις, συχνά το λένε και NST (non stress test).
Γύρω από την κοιλιά σας μπαίνει μια ζώνη με δύο αισθητήρες. Ο ένας είναι κεφαλή υπερήχων Doppler, από τα σήματα της οποίας το μηχάνημα υπολογίζει τους παλμούς του εμβρύου. Ο άλλος είναι αισθητήρας πίεσης, ο τοκοδυναμόμετρος. Καταγράφει πώς αλλάζει η τάση στο τοίχωμα της κοιλιάς όταν η μήτρα συσπάται.
Καρδιοτοκογράφημα: τι δείχνουν οι δύο καμπύλες
Στην οθόνη ή στη χαρτοταινία βλέπετε δύο καμπύλες. Η πάνω δείχνει τους παλμούς του εμβρύου σε παλμούς ανά λεπτό, η κάτω τις συσπάσεις.
Την καμπύλη των παλμών την αξιολογούν η μαία και ο γιατρός με συγκεκριμένα κριτήρια. Η βρετανική οδηγία NICE για την παρακολούθηση του εμβρύου στον τοκετό (NG229) κατατάσσει κάθε χαρακτηριστικό σε τρεις κατηγορίες, λευκή, πορτοκαλί και κόκκινη. Στη λευκή, χωρίς ευρήματα ανησυχίας, είναι:
| Χαρακτηριστικό | Τι σημαίνει | Λευκή κατηγορία κατά το NICE |
|---|---|---|
| Βασική συχνότητα | οι παλμοί γύρω από τους οποίους κινείται η καμπύλη | σταθερή, 110 έως 160 παλμοί το λεπτό |
| Διακύμανση | πόσο ανεβοκατεβαίνει η καμπύλη γύρω από τη βασική συχνότητα | 5 έως 25 παλμοί το λεπτό |
| Συσπάσεις | πόσες έρχονται μέσα σε 10 λεπτά | λιγότερες από 5 σε 10 λεπτά |
Μια εργασία φοιτητών της Β’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του ΕΚΠΑ (Αρεταίειο), που συνοψίζει διεθνείς οδηγίες, αναφέρει επίσης ως φυσιολογικό ρυθμό του εμβρύου 110 έως 160 παλμούς το λεπτό. Δεν είναι επίσημη οδηγία, δίνει όμως το ίδιο εύρος.
Το NICE τονίζει ότι η παρακολούθηση των παλμών είναι εργαλείο που δίνει μια εικόνα για την κατάσταση του εμβρύου και όχι διάγνωση από μόνη της. Τα ευρήματα κρίνονται μαζί με όλη την κλινική εικόνα, της μητέρας και του μωρού. Τα μεμονωμένα νούμερα στην οθόνη δεν χρειάζεται να τα ερμηνεύετε εσείς· ρωτήστε καλύτερα τη μαία.
Την κάτω καμπύλη τη διαβάζετε έτσι: κάθε σύσπαση φαίνεται σαν λοφάκι που ανεβαίνει και ξαναπέφτει. Αν μετρήσετε τα λοφάκια σε δέκα λεπτά, ξέρετε πόσο συχνά έρχονται οι συσπάσεις αυτή τη στιγμή.
Γράφημα
Πώς διαβάζεται ένα καρδιοτοκογράφημα
Πάνω καμπύλη: οι παλμοί του εμβρύου σε παλμούς ανά λεπτό· κατά το NICE, σταθερή βασική συχνότητα 110 έως 160 χωρίς ευρήματα ανησυχίας
Κάτω καμπύλη: οι συσπάσεις δείχνει καλά πόσο συχνά έρχονται οι συσπάσεις· τη δύναμή τους ο εξωτερικός τοκογράφος τη μετρά μόνο χοντρικά
Οι συσπάσεις στο ΚΤΓ: γιατί το ύψος λέει λίγα για την ένταση
Κάποιοι οδηγοί το εξηγούν απλά: όσο πιο ψηλά ανεβαίνει η καμπύλη, τόσο πιο δυνατή η σύσπαση. Στην εξωτερική μέτρηση αυτό ισχύει μόνο χοντρικά. Ο αισθητήρας βρίσκεται έξω, πάνω στην κοιλιά, και καταγράφει πόσο τεντώνει το τοίχωμά της. Την πίεση μέσα στη μήτρα δεν τη μετρά.
Αυτό δείχνει και μια συγκριτική μελέτη των Miles και συνεργατών από το 2001. Σε 20 γυναίκες σε ενεργό τοκετό έγινε διπλή μέτρηση για δύο ώρες, με έναν αισθητήρα έξω στην κοιλιά και έναν καθετήρα πίεσης μέσα στη μήτρα. Η συχνότητα των συσπάσεων συμφωνούσε καλά, το ύψος των καμπυλών σχεδόν καθόλου. Η μελέτη είναι μικρή και οι συμμετέχουσες ήταν κατά μέσο όρο υπέρβαρες. Οι συγγραφείς συμπεραίνουν ότι σε αυτή την ομάδα δεν πρέπει να βασίζεται κανείς μόνο στην εξωτερική μέτρηση.
Τον πόνο, πάντως, κανένα μηχάνημα δεν τον μετρά. Πώς νιώθετε μια σύσπαση το ξέρετε μόνο εσείς. Γι’ αυτό πείτε στη μαία πώς είστε, ακόμη κι αν η καμπύλη φαίνεται εκείνη τη στιγμή επίπεδη.
Ούτε το αν οι συσπάσεις ανοίγουν τον τράχηλο φαίνεται στο τοκογράφημα. Κατά το ACOG, οι πραγματικές συσπάσεις του τοκετού μερικές φορές ξεχωρίζουν από τις ψεύτικες μόνο με κολπική εξέταση, που δείχνει αν αλλάζει ο τράχηλος. Περισσότερα για τη διαφορά θα βρείτε στο άρθρο για τις συσπάσεις Braxton Hicks.
Καρδιοτοκογράφημα: πότε γίνεται;
Στην εγκυμοσύνη
Αν και πότε χρειάζεστε ΚΤΓ πριν από τον τοκετό το αποφασίζει ο γιατρός σας. Αν θέλετε να ξέρετε γιατί γίνεται στη δική σας περίπτωση, ρωτήστε τον. Για το κόστος και για το τι καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ δεν έχουμε ελεγμένη πηγή· ρωτήστε τον γιατρό σας ή την κλινική.
Συχνός λόγος για έλεγχο είναι η υποψία πρόωρων συσπάσεων. Το NHS αναφέρει αυτά τα σημάδια πρόωρου τοκετού πριν από την 37η εβδομάδα:
- τακτικές συσπάσεις ή σφίξεις
- πόνοι σαν της περιόδου
- απώλεια υγρού από τον κόλπο, απότομα ή σταγόνα σταγόνα
- πόνος στη μέση που δεν είναι συνηθισμένος για εσάς
Αν προσέξετε κάτι από αυτά πριν από την 37η εβδομάδα, τηλεφωνήστε αμέσως στη μαία, στον γιατρό σας ή στο μαιευτήριο.
Στον τοκετό
Το NICE προτείνει σε γυναίκες με χαμηλό κίνδυνο επιπλοκών, όταν βρίσκονται στο ενεργό πρώτο στάδιο του τοκετού, διαλείπουσα ακρόαση των παλμών με στηθοσκόπιο Pinard ή Doppler. Η ακρόαση γίνεται αμέσως μετά από μια σύσπαση, για τουλάχιστον 1 λεπτό, και επαναλαμβάνεται τουλάχιστον κάθε 15 λεπτά. Συνεχές ΚΤΓ προτείνει όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, για παράδειγμα προηγούμενη καισαρική, ή όταν η ακρόαση δείξει κάτι που ανησυχεί. Αν το συνεχές ΚΤΓ ξεκίνησε για τέτοιο λόγο και η καταγραφή είναι φυσιολογική μετά από 20 λεπτά, το NICE λέει ότι μπορείτε να επιστρέψετε στη διαλείπουσα ακρόαση, εκτός αν θέλετε να μείνετε στο ΚΤΓ.
Το NICE θεωρεί επίσης 5 ή περισσότερες συσπάσεις σε 10 λεπτά εύρημα που χρειάζεται εκτίμηση από το προσωπικό. Η εργασία των φοιτητών του Αρεταίειου αναφέρει ότι στον τοκετό έρχονται φυσιολογικά 3 έως 5 συσπάσεις σε 10 λεπτά και ότι με περισσότερες από 5 μπορεί να μειωθεί η ροή αίματος προς το έμβρυο. Αυτά είναι κριτήρια για τη μαία και τον γιατρό που διαβάζουν το ΚΤΓ. Για εσάς στο σπίτι ισχύουν οι κανόνες και τα σημάδια του άρθρου πότε πάμε στο μαιευτήριο.
Το πώς δουλεύει το δικό σας μαιευτήριο μπορείτε να το ρωτήσετε όταν κλείνετε τον τοκετό ή όταν το επισκεφθείτε.
Υπάρχει εφαρμογή για τοκογράφημα;
Καμία εφαρμογή δεν αντικαθιστά το ΚΤΓ. Ούτε η δική μας εφαρμογή για τις συσπάσεις μετρά κάτι στο σώμα. Πατάτε όταν η σύσπαση ξεκινά και όταν τελειώνει, και η εφαρμογή υπολογίζει από αυτά τη διάρκεια και το διάστημα. Πώς ακριβώς, θα το βρείτε στο άρθρο πώς υπολογίζει η εφαρμογή.
Αν το μωρό είναι καλά, μια τέτοια εφαρμογή δεν μπορεί να το δείξει. Γι’ αυτό η μαία ή ο γιατρός ακούνε τους παλμούς ή κάνουν ΚΤΓ. Η εφαρμογή όμως σας γλιτώνει από τους υπολογισμούς, όταν τη νύχτα στο σπίτι θέλετε να δείτε αν τα διαστήματα μικραίνουν, και σας ειδοποιεί όταν το μοτίβο φτάσει τον κανόνα που ορίσατε.
Καταγράψτε τις συσπάσεις στο σπίτι, πριν φύγετε για το μαιευτήριο
Στο σπίτι δεν γίνεται ΚΤΓ. Μπορείτε όμως να καταγράφετε πώς εξελίσσονται οι συσπάσεις στον χρόνο, και αυτό χρειάζεστε για να αποφασίσετε πότε θα φύγετε για το μαιευτήριο.
- Σημειώστε την αρχή και το τέλος κάθε σύσπασης, με ρολόι και χαρτί ή στον πίνακα συσπάσεων για εκτύπωση.
- Σημειώστε επίσης πότε έσπασαν τα νερά και πώς ήταν το υγρό.
- Γράψτε αν έχετε αιμορραγία και αν το μωρό κινείται όπως συνήθως.
Στο μαιευτήριο μπορείτε να δείξετε τις σημειώσεις σας στη μαία. Δεν αντικαθιστούν την εξέταση, της δίνουν όμως γρήγορα μια εικόνα για το πώς εξελίχθηκαν οι συσπάσεις σας.
Πώς μετράτε σωστά τις συσπάσεις εξηγεί η μέτρηση συσπάσεων. Πότε να ξεκινήσετε, θα το βρείτε στο άρθρο πότε πάμε στο μαιευτήριο.
Τηλεφωνήστε αμέσως, ό,τι κι αν κάνουν οι συσπάσεις
Αν ισχύει κάτι από τα παρακάτω, μην περιμένετε κάποιο μοτίβο. Πάρτε αμέσως τηλέφωνο τη μαία, τον γιατρό σας ή το μαιευτήριο, μέρα ή νύχτα. Η λίστα βασίζεται στο NHS και στο ACOG.
- Έσπασαν τα νερά, ακόμη κι αν δεν έχετε συσπάσεις.
- Το υγρό έχει χρώμα ή μυρίζει άσχημα.
- Έχετε αιμορραγία από τον κόλπο. Λίγο αίμα στο βλεννώδες πώμα μπορεί να συνοδεύει την αποβολή του· τηλεφωνήστε αν είναι περισσότερο.
- Το μωρό κινείται λιγότερο από ό,τι συνήθως.
- Έχετε συνεχή, έντονο πόνο που δεν υποχωρεί ανάμεσα στις συσπάσεις.
- Έχετε πυρετό 38 °C ή περισσότερο.
- Είστε πριν από την 37η εβδομάδα και πιστεύετε ότι μπορεί να ξεκίνησε ο τοκετός.
- Μια σύσπαση κρατά περισσότερο από 2 λεπτά ή έχετε 6 ή περισσότερες συσπάσεις μέσα σε 10 λεπτά.
- Δεν είστε σίγουρη ή ανησυχείτε. Μπορείτε να τηλεφωνήσετε οποιαδήποτε στιγμή.
Καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ (166) αν νιώθετε έντονη ανάγκη να σπρώξετε και πιστεύετε ότι το μωρό έρχεται τώρα.
Πηγές για αυτή τη λίστα: NHS: Signs that labour has begun (2023); NHS: Pregnancy symptoms you need to get help for; ACOG: How to tell when labor begins
Συχνές ερωτήσεις
Τι δείχνει το καρδιοτοκογράφημα;
Δύο καμπύλες. Η πάνω δείχνει τους παλμούς του εμβρύου σε παλμούς ανά λεπτό και η κάτω τις συσπάσεις της μήτρας. Η κάτω καμπύλη δείχνει καλά πόσο συχνά έρχονται οι συσπάσεις. Τη δύναμή τους ή το πόσο πονάτε δεν τα δείχνει αξιόπιστα, σύμφωνα με μια συγκριτική μελέτη των Miles και συνεργατών.
Τι σημαίνουν τα νούμερα στην καμπύλη των συσπάσεων;
Στην εξωτερική μέτρηση δείχνουν πόσο αλλάζει η τάση στο τοίχωμα της κοιλιάς. Ένα σταθερό νούμερο από το οποίο μια σύσπαση θεωρείται δυνατή δεν βγαίνει από εκεί. Σε μια μικρή συγκριτική μελέτη, το ύψος της εξωτερικής καμπύλης σχεδόν δεν συσχετιζόταν με την πίεση μέσα στη μήτρα. Αυτό που μετρά είναι κυρίως πόσο συχνά έρχονται τα κύματα.
Ποιοι παλμοί εμβρύου είναι φυσιολογικοί στο ΚΤΓ;
Η βρετανική οδηγία NICE για την παρακολούθηση του εμβρύου στον τοκετό θεωρεί σταθερή βασική συχνότητα 110 έως 160 παλμών το λεπτό ως εύρημα χωρίς ανησυχία, και διακύμανση 5 έως 25 παλμών το λεπτό επίσης. Το NICE τονίζει ότι η καταγραφή είναι εργαλείο και όχι διάγνωση από μόνη της: τα ευρήματα κρίνονται μαζί με όλη την κλινική εικόνα.
Πότε γίνεται καρδιοτοκογράφημα;
Στην εγκυμοσύνη, αν και πότε χρειάζεται ΚΤΓ το αποφασίζει ο γιατρός σας. Ρωτήστε τον γιατί το κάνετε. Στον τοκετό, το NICE προτείνει σε γυναίκες με χαμηλό κίνδυνο επιπλοκών διαλείπουσα ακρόαση των παλμών και συνεχές ΚΤΓ όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου ή όταν η ακρόαση δείξει κάτι που ανησυχεί.
Πόσο κοστίζει το καρδιοτοκογράφημα και το καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ;
Δεν έχουμε ελεγμένη πηγή για τιμές ή για την κάλυψη από τον ΕΟΠΥΥ. Ρωτήστε τον γιατρό σας ή την κλινική όπου θα γίνει η εξέταση.
Υπάρχει εφαρμογή που κάνει καρδιοτοκογράφημα;
Καμία εφαρμογή δεν αντικαθιστά το ΚΤΓ. Οι εφαρμογές για τις συσπάσεις, όπως η δική μας, δεν μετρούν τίποτα στο σώμα. Αποθηκεύουν μόνο τις στιγμές που πατάτε την αρχή και το τέλος μιας σύσπασης και υπολογίζουν από αυτές τη διάρκεια και το διάστημα. Αν το μωρό είναι καλά, το ελέγχουν η μαία ή ο γιατρός με ακρόαση ή με ΚΤΓ.
Πηγές
- NICE: Fetal monitoring in labour, NG229 (2022)
- Miles AM, Monga M, Richeson KS: Correlation of external and internal monitoring of uterine activity in a cohort of term patients. Am J Perinatol (2001)
- ACOG: How to Tell When Labor Begins (2025)
- NHS: Premature labour and birth (2024)
- Β' Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΕΚΠΑ, Αρεταίειο Νοσοκομείο: Μέθοδοι παρακολούθησης του εμβρύου κατά τον τοκετό (εργασία φοιτητών 6ου έτους)
Το άρθρο δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή. Αν έχετε αμφιβολία, πάρτε τηλέφωνο στο μαιευτήριο, στη μαία ή στον γιατρό σας. Σε επείγουσα ανάγκη καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ (166).
