Water breaking: paano malalaman kung pumutok na ang panubigan at ano ang gagawin

Baka may naramdaman kang parang may pumutok, saka biglang bulwak ng tubig. O isang oras nang basa ang panty mo at hindi mo matukoy kung water breaking na ito, ibig sabihin ay pumutok na ang panubigan.

Kung sa tingin mo ay pumutok na ang panubigan, tawagan ang iyong OB, midwife, ospital o lying-in, kahit wala ka pang kontraksyon. Ayon sa gabay ng DOH para sa mga health worker, senyales ng labor ang pumutok na panubigan, at payo nitong pumunta sa pasilidad o tawagan ang midwife o OB. Huwag hintaying tumigil ang tubig bago pumunta, dagdag ng DOH. Sa karamihan ng pagbubuntis, nauuna ang labor. Sa full term, nauuna ang water breaking bago ang labor sa mga 8% ng pagbubuntis (ACOG). “Pumutok na ang water bag” ang madalas nating marinig; pareho lang iyon.

Signs of water breaking

Lumalaki si baby sa loob ng supot na puno ng tubig, ang amniotic sac. Kapag napunit ito, tumutulo ang panubigan mula sa ari. May mga babaeng nakararamdam na parang may pumutok, saka biglang bulwak na hindi mapigil. Ang iba ay mabagal na tulo o basang panty lang ang napapansin. Hindi masakit ang pagputok mismo ng panubigan (Cleveland Clinic).

Mga senyales na panubigan nga ito, ayon sa Cleveland Clinic:

• manipis at matubig, hindi makapal at malagkit
• malinaw o maputlang dilaw at walang amoy
• tumutulo nang hindi mo mapigil
• mas maraming lumalabas kapag tumayo ka, gumalaw o may kontraksyon
• lumalakas ang kontraksyon pagkatapos ng pagtulo, kung nagsimula na ang labor

Iba-iba ang dami. Malapit sa due date, mas kaunti ang panubigan kaysa ilang linggo bago nito: mga 2.5 tasa sa ika-40 linggo (Cleveland Clinic). Puwede ring magsilbing takip sa cervix ang ulo ni baby. Kaya kahit kaunti pero tuloy-tuloy ang leaking amniotic fluid, puwedeng panubigan pa rin ito.

Panubigan, ihi o discharge?

Sa huling bahagi ng pagbubuntis, puwedeng mahirap malaman kung panubigan, ihi o discharge ang tumutulo sa panty (Cleveland Clinic). Nakatutulong ang mga pagkakaibang ito:

	Panubigan	Ihi
Itsura	Malinaw o maputlang dilaw, manipis	Kadalasang mas madilaw
Amoy	Kadalasang wala	Amoy-ihi
Napipigil mo ba?	Hindi	Oo
Patuloy ba itong lumalabas?	Oo, madalas kapag gumagalaw ka o may kontraksyon	Hindi, nauubos ang laman ng pantog at dahan-dahang napupuno ulit

Mas makapal at malagkit ang discharge. Puwedeng lumabas ang mucus plug bilang discharge na malinaw, pink o may kaunting dugo (ACOG). Ipinapaliwanag ng aming gabay sa mucus plug kung paano ito naiiba sa panubigan.

Kung hindi ka pa rin sigurado, ito ang payo ng Cleveland Clinic:

1. Magsuot ng malinis na pad (hindi tampon).
2. Humiga nang 15 hanggang 30 minuto.
3. Tumayo at tingnan kung may tubig na lumalabas.

Kung mayroon, mas malamang na panubigan ito. Tandaan ang kulay, dami at amoy. Ang iyong OB o midwife lang ang makapagkukumpirma nito, sa internal exam o gamit ang nitrazine o litmus paper na nagbabago ang kulay kapag nadikit sa panubigan (Cleveland Clinic).

Ano ang dapat na kulay ng panubigan?

Tingnan ang tubig sa pad. Itatanong agad ng iyong OB o midwife ang kulay, dahil nakatutulong ito sa pagpapasya kung gaano ka kabilis dapat makita.

Kulay	Ang maaaring ibig sabihin	Ang gagawin
Malinaw o maputlang dilaw	Karaniwan (Cleveland Clinic)	Tumawag at sundin ang payo ng iyong OB o midwife
Medyo may bahid ng dugo sa simula	Kaunting dugo, na puwedeng mangyari pagputok ng panubigan (NHS)	Tumawag at banggitin ito
Berde o brown	Meconium (unang dumi ni baby) sa tubig	Tumawag at pumunta na sa ospital
May dugo, o dinudugo ka	Kailangang masuri agad	Pumunta na; kung malakas ang pagdurugo (napupuno agad ang pad), tumawag sa 911 (NHS)
Mabaho, o nagbago ang kulay o amoy pagkatapos	Puwedeng maagang senyales ng impeksyon (NICE)	Tumawag agad

Kasama sa listahan ng NICE ng dahilan para masuri nang personal agad ang tubig na may meconium o dugo, ang pagdurugo mula sa ari at ang mabahong tubig. Payo ng HealthLinkBC na pumunta sa ospital kung berde ang tubig, dahil ibig sabihin nito ay dumumi na si baby. Kung hindi mo matukoy ang kulay, itabi ang pad para makita ito ng midwife o nurse (NHS).

Pumutok ang panubigan: ano ang susunod na gagawin

1. Tandaan ang oras.
2. Magsuot ng pad, hindi tampon, para makita ang kulay.
3. Tawagan ang iyong OB, midwife, ospital o lying-in, kahit wala ka pang kontraksyon.
4. Sundin ang kanilang payo. Kasama sa listahan ng ACOG ng dahilan para pumunta sa ospital ang pumutok na panubigan na walang kontraksyon.

Asahan ang ganitong mga tanong sa telepono (Cleveland Clinic, NICE):

• Kailan ito nangyari?
• Gaano karami ang lumabas, ano ang kulay, at may amoy ba?
• May kontraksyon ka na ba?
• Gumagalaw ba si baby gaya ng dati?
• Dinudugo ka ba o may tuloy-tuloy na sakit?
• Nag-positive ka ba sa group B strep?
• Ilang linggo ka nang buntis, at ano ang posisyon ni baby?

Sa UK, sa unang tawag ay itinatanong ng midwife kung kailan pumutok ang panubigan at sinusuri kung may risk factor. Kung mayroon, o kung may anumang hindi tiyak, payo ng NICE na pumunta agad sa ospital para sa personal na pagsusuri. Bukod sa mga senyales sa itaas, kasama sa listahan nito ang:

• suhi si baby o nakahalang
• may group B strep ka at may plano para sa antibiotic habang nagla-labor
• masama ang pakiramdam mo
• napag-alaman ng iyong OB na hindi lumalaki si baby gaya ng inaasahan, o mababa ang inunan

Kung walang risk factor, sabi ng NICE, dapat kang masuri sa loob ng 12 oras, o mas maaga kung nag-aalala ka o gusto mo ng induction.

Sa ospital, susuriin kung panubigan nga ito at kung kumusta si baby. Kung tiyak nang pumutok ang panubigan, hindi na kailangan ang speculum exam ayon sa NICE; kung hindi tiyak, makakatulong ang speculum exam. Iniiwasan ang internal exam gamit ang daliri habang wala ka pang kontraksyon.

Pumutok ang panubigan pero walang kontraksyon: gaano katagal puwedeng maghintay?

Ayon sa NICE, 60% ang nagla-labor sa loob ng 24 oras. Mahalaga ang oras dahil kapag wala nang tubig sa paligid ni baby, bahagyang tumataas ang panganib ng impeksyon (NHS). Ayon sa NICE, 1% ang panganib ng malubhang impeksyon sa bagong silang kapag pumutok ang panubigan bago ang labor sa full term, kumpara sa 0.5% kapag buo pa ang supot. Tumataas ito habang humahaba ang oras mula sa pagputok hanggang sa panganganak.

Dito nagkakaiba ang mga gabay. Sa NICE, puwedeng pumili: induction sa lalong madaling panahon, o paghihintay nang hanggang mga 24 oras, at kung wala pa ring labor, inaalok ang induction. Kung nag-positive ka sa group B strep sa pagbubuntis na ito, agad na induction ang inaalok ng NICE. Sa Amerika, kasama sa listahan ng ACOG ng medikal na dahilan para sa induction ang pagputok ng panubigan bago ang labor. Mas maaga ang gabay ng DOH: kung hindi ka pa nagla-labor pagkalipas ng 6 na oras mula nang pumutok ang panubigan, pumunta agad sa ospital o health centre, araw man o gabi, nang hindi naghihintay. Iyon ang sundin, maliban kung may ibang plano ang iyong OB o midwife.

Kung pinayuhan kang maghintay sa labor, payo ng NICE at NHS na:

• kunin ang temperatura tuwing 4 na oras habang gising at ipaalam kung mataas. Sabi ng NHS, kadalasang mataas ito kapag lampas sa 37.5°C, pero itanong ang numero sa iyong midwife o OB.
• ipaalam agad ang anumang pagbabago sa kulay o amoy ng tubig
• tumawag agad kung mas mahina ang galaw ni baby kaysa karaniwan
• tandaan na hindi nauugnay sa mas maraming impeksyon ang paliligo o pag-shower, pero maaaring nauugnay ang pakikipagtalik

Kapag nagsimula ang kontraksyon, bilangin ang mga ito. Gumagana sa browser ang aming libreng online contraction timer. Sa app, maitatakda mo ang 5-1-1, ang 4-1-1 o ang rule ng iyong OB o midwife, at magpapaalala ito kapag naabot na ito ng iyong mga kontraksyon. Nasa aming gabay sa kailan pupunta sa ospital para manganak ang susunod na hakbang, at ipinapaliwanag ng stages of labor ang kasunod nito. Kung may oras pa, tapusin ang iyong hospital bag.

PROM at PPROM: kapag pumutok ang panubigan bago ang labor

Prelabor rupture of membranes o PROM ang tawag ng mga doktor sa pagputok ng panubigan bago magsimula ang labor. Kapag nangyari ito bago ang ika-37 linggo, preterm PROM o PPROM ang tawag dito (ACOG).

Tantiya ng ACOG na nangyayari ang term PROM sa mga 8% ng pagbubuntis. Nangyayari ang preterm PROM sa mga 2% hanggang 3% ng pagbubuntis sa Amerika. Iba ang sitwasyon sa preterm PROM dahil puwedeng maagang maipanganak si baby. Kung pumutok ang panubigan bago ang ika-37 linggo, tawagan agad ang iyong ospital. Kasama rin ang matubig na discharge sa mga warning sign sa Mother and Child Book ng DOH na dapat ipatingin agad sa pasilidad.

Cord prolapse: kung makita o makapa mo ang pusod

Bihira, pero puwedeng dumulas pababa sa cervix ang umbilical cord pagkatapos pumutok ang panubigan. Ayon sa RCOG, nangyayari ang cord prolapse sa 0.1% hanggang 0.6% ng panganganak. Kung makita o makapa mo ang cord sa ari, tumawag agad sa emergency hotline 911, ang pambansang emergency number ayon sa Executive Order No. 56. Payo ng gabay ng RCOG na habang naghihintay na madala sa ospital, lumuhod nang nakadapa ang dibdib, ang tinatawag na knee-chest position.