อาการใกล้คลอด: รู้ได้อย่างไรว่ากำลังจะคลอด

อาการใกล้คลอดที่ชัดที่สุดคือท้องแข็ง (คำที่คนไทยใช้เรียกการหดรัดตัวของมดลูก) ที่เข้าจังหวะสม่ำเสมอ นานขึ้น แรงขึ้น และถี่ขึ้น อีกสัญญาณที่ชัดคือน้ำเดิน ซึ่งคนส่วนใหญ่จะเริ่มเจ็บท้องคลอดตามมาภายใน 24 ชั่วโมง (MedlinePlus)

การเปลี่ยนแปลงที่มาก่อนหน้านั้น เช่น ท้องลด มูกใกล้คลอดหลุด ปวดหลัง หรือถ่ายเหลว บอกว่าการคลอดใกล้เข้ามาแล้ว ช่วงนี้อาจกินเวลาหลายวัน และไม่มีอาการไหนบอกชั่วโมงที่จะคลอดได้แน่นอน

ท้อง 37 สัปดาห์ อาการใกล้คลอดจะเริ่มเมื่อไร

การตั้งครรภ์ใช้เวลาเฉลี่ยประมาณ 40 สัปดาห์ แต่ไม่มีทางรู้แน่ชัดว่าคุณจะเริ่มเจ็บท้องคลอดเมื่อไร ACOG (วิทยาลัยสูติแพทย์และนรีแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา) ระบุว่าผู้หญิงส่วนใหญ่คลอดระหว่าง 38 ถึง 41 สัปดาห์ MedlinePlus เว็บไซต์สุขภาพของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ อธิบายอีกแบบว่า การคลอดปกติเมื่อครบกำหนดเริ่มได้ตั้งแต่ 3 สัปดาห์ก่อนจนถึง 2 สัปดาห์หลังกำหนดคลอด เมื่อท้องได้ 37 สัปดาห์ คุณจึงอยู่ในช่วงที่อาจเริ่มคลอดได้ทุกเมื่อ

ยังไม่มีใครเข้าใจทั้งหมดว่าอะไรทำให้การคลอดเริ่มขึ้น ACOG ระบุว่าการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนอาจมีส่วน Cleveland Clinic อธิบายถึงโพรสตาแกลนดิน ซึ่งช่วยให้ปากมดลูกเปิดและทำให้มดลูกหดรัดตัว และออกซิโทซิน ซึ่งร่างกายหลั่งออกมาเมื่อลูกกดลงบนปากมดลูก

สัญญาณเตือนใกล้คลอดที่มาก่อน

คุณอาจสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้บางอย่าง ทุกอย่าง หรือไม่มีเลยก่อนคลอด และช่วงเวลาที่เกิดต่างกันมากในแต่ละคน

ท้องลด

ท้องลดคือการที่ศีรษะของลูกเคลื่อนลงไปอยู่ในอุ้งเชิงกรานมากขึ้น ท้องของคุณอาจดูต่ำลง หายใจสะดวกขึ้นเพราะปอดถูกกดน้อยลง และอาจปัสสาวะบ่อยขึ้นเพราะลูกกดกระเพาะปัสสาวะ

ACOG ระบุว่าท้องลดเกิดได้ตั้งแต่ไม่กี่สัปดาห์จนถึงไม่กี่ชั่วโมงก่อนคลอด MedlinePlus บอกว่าในท้องแรกมักเกิดก่อนคลอดไม่กี่สัปดาห์ ถ้าเคยคลอดมาแล้ว อาจไม่เกิดจนกว่าจะเริ่มเจ็บท้องคลอด อ่านเพิ่มเติมได้ในท้องลด

มูกใกล้คลอดหรือมูกปนเลือด

ระหว่างตั้งครรภ์ มูกเหนียวข้นก้อนหนึ่งจะปิดปากมดลูกไว้ เมื่อปากมดลูกเริ่มเปิด ซึ่งอาจเกิดหลายวันก่อนคลอดหรือตอนเริ่มเจ็บท้องคลอดเลย มูกนี้จะถูกดันออกมา คุณอาจเห็นตกขาวมากขึ้น เป็นมูกใส สีชมพู หรือมีเลือดปนเล็กน้อย และบางคนมูกหลุดออกมาทั้งก้อนในครั้งเดียว (ACOG)

MedlinePlus ระบุว่ามูกปนเลือดหรือสีน้ำตาลอาจหมายถึงปากมดลูกเริ่มเปิดแล้ว แต่การคลอดเต็มที่อาจยังอีกหลายวัน โรงพยาบาลรามาธิบดีนับมูกหรือมูกปนเลือดที่ไหลออกจากช่องคลอดเป็นอาการหนึ่งของเจ็บครรภ์จริง บทความมูกใกล้คลอดอธิบายว่าแบบไหนปกติและเมื่อไรควรโทร

เจ็บท้องเตือน

เจ็บท้องเตือน (Braxton Hicks) อาจมา ๆ หาย ๆ เป็นเวลาหลายสัปดาห์ก่อนคลอด และคุณอาจสังเกตเห็นมากขึ้นตอนเย็น คู่มือของโรงพยาบาลศิริราชระบุว่าเจ็บครรภ์เตือนเริ่มในช่วง 3 ถึง 4 สัปดาห์ก่อนกำหนดคลอด เจ็บที่ท้องน้อยส่วนล่าง ไม่เป็นเวลา และไม่สม่ำเสมอ เจ็บท้องเตือนมักไม่สม่ำเสมอและเบากว่าเจ็บท้องคลอด แหล่งข้อมูลอธิบายความเจ็บต่างกัน ACOG บอกว่าบางครั้งเจ็บมากได้ ส่วน NHS บอกว่ามักไม่เจ็บ ไม่นาน และไม่แรงขึ้น ถ้าพักและดื่มน้ำแล้วหายไป แสดงว่ายังไม่ใช่เจ็บท้องคลอด อ่านรายละเอียดได้ในเจ็บท้องเตือน

ปวดหลังและถ่ายเหลว

เมื่อใกล้คลอด คุณอาจปวดหลังหรือรู้สึกหน่วง ๆ ปวดตื้อ ๆ บางคนอยากถ่ายบ่อย และอุจจาระเหลวกว่าปกติอาจหมายถึงการคลอดกำลังเริ่ม NHS อธิบายว่าการอยากเข้าห้องน้ำเกิดจากศีรษะของลูกกดลงบนลำไส้

อยากจัดบ้าน (nesting)

หลายคนรู้สึกอยากทำความสะอาด จัดของ หรือเตรียมมุมของลูกให้เสร็จขึ้นมาทันทีก่อนคลอด Cleveland Clinic นับอาการนี้เป็นหนึ่งในสัญญาณก่อนคลอดที่อาจบอกว่าการคลอดใกล้เข้ามา MedlinePlus ระมัดระวังกว่า และบอกว่ายังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ แม้ผู้หญิงจำนวนมากจะรู้สึกแบบนี้

อาการคนใกล้คลอดที่บอกว่าเริ่มคลอดแล้ว

มีสองอย่างที่บอกได้มากกว่าสัญญาณช่วงแรกทุกข้อ คือท้องแข็งที่เข้าจังหวะ และน้ำเดิน

ท้องแข็งที่เข้าจังหวะ

เจ็บท้องคลอดจะมาเป็นระยะสม่ำเสมอและถี่ขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป ไม่ว่าคุณจะพักหรือขยับตัวก็ยังเจ็บต่อ และแรงขึ้นเรื่อย ๆ มักเริ่มเจ็บที่หลังแล้วร้าวมาด้านหน้า ACOG เทียบความเจ็บว่าคล้ายปวดประจำเดือน คู่มือของโรงพยาบาลศิริราชบอกว่ายิ่งเดินยิ่งเจ็บมากขึ้น และบทความท้องแข็งเป็นยังไงอธิบายความรู้สึกไว้ละเอียดกว่า

ท้องแข็งนานเท่าไรและห่างกันแค่ไหนขึ้นกับว่าการคลอดดำเนินไปถึงไหนแล้ว Cleveland Clinic ระบุว่าท้องแข็งช่วงแรกนาน 20 ถึง 30 วินาที มาทุก 30 ถึง 60 นาที และรู้สึกเหมือนปวดตื้อ ๆ หรือถูกกดมากกว่า MedlinePlus อธิบายว่าเจ็บท้องคลอดจริงนาน 30 ถึง 70 วินาที ห่างกันประมาณ 5 ถึง 10 นาที นานขึ้นเรื่อย ๆ และแรงจนพูดหรือหัวเราะไม่ไหวระหว่างเจ็บ โรงพยาบาลรามาธิบดียกตัวอย่างที่ใกล้เคียงกัน คือถี่ขึ้น เช่น จากทุก 15 นาทีเป็นทุก 5 ถึง 10 นาที และนานขึ้นจาก 15 ถึง 20 วินาทีเป็น 45 ถึง 50 วินาที ค่าที่พบบ่อยในแต่ละระยะดูได้ในท้องแข็งนานแค่ไหน

ACOG สรุปความแตกต่างไว้ดังนี้

	เจ็บท้องเตือน	เจ็บท้องคลอด
จังหวะ	ไม่มีรูปแบบ ไม่ถี่ขึ้น	สม่ำเสมอ ถี่ขึ้นเรื่อย ๆ
เมื่อพักหรือขยับตัว	อาจหยุดเมื่อเดิน พัก หรือเปลี่ยนท่า	ยังเจ็บต่อ
ความแรง	เบา ไม่ค่อยแรงขึ้น	แรงขึ้นเรื่อย ๆ
ตำแหน่งที่เจ็บ	มักเจ็บเฉพาะด้านหน้า	มักเริ่มที่หลังแล้วร้าวมาด้านหน้า

ACOG เสริมว่าบางครั้งต้องตรวจภายในจึงจะรู้ว่าปากมดลูกเปลี่ยนแปลงหรือไม่ การจับเวลาท้องแข็งสักหนึ่งชั่วโมงช่วยให้เห็นว่าเริ่มเข้าจังหวะหรือยัง จะจดลงในตารางจับเวลาท้องแข็งหรือใช้ตัวจับเวลาก็ได้

น้ำเดิน

เมื่อถุงน้ำคร่ำที่ห่อหุ้มลูกแตก คุณอาจรู้สึกว่ามีน้ำซึมหรือไหลพรวดออกมา MedlinePlus ระบุว่าคนส่วนใหญ่เริ่มเจ็บท้องคลอดภายใน 24 ชั่วโมง NICE หน่วยงานจัดทำแนวทางเวชปฏิบัติของอังกฤษ ให้ตัวเลข 60% ภายใน 24 ชั่วโมง เมื่อน้ำเดินก่อนเจ็บท้องในครรภ์ครบกำหนด กรมอนามัยฮ่องกง (Family Health Service) แนะนำให้ไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อน้ำเดิน แม้ยังไม่เจ็บท้อง เพราะถ้าปล่อยไว้นาน มดลูกและลูกเสี่ยงติดเชื้อสูงขึ้น

เอกสารภาษาไทยของ NSW Health แนะนำให้ใส่ผ้าอนามัยไว้ เพื่อให้พยาบาลผดุงครรภ์ตรวจสีและกลิ่นของน้ำเมื่อคุณมาถึงโรงพยาบาล คู่มือของโรงพยาบาลศิริราชให้งดอาหารและน้ำดื่มเมื่อมีน้ำเดินหรือเจ็บครรภ์จริง แล้วรีบมาโรงพยาบาลทันที ถามโรงพยาบาลของคุณไว้ว่าใช้ข้อปฏิบัติแบบไหน บทความน้ำเดินอธิบายว่าต้องสังเกตอะไรและจะเกิดอะไรต่อไป

ระยะเริ่มคลอดนานแค่ไหน

ระยะเริ่มคลอดหรือระยะแฝง (latent phase) คือช่วงที่ปากมดลูกนุ่มลง บางลง และเริ่มเปิด เป็นช่วงแรกของระยะการคลอด NHS ระบุว่าอาจกินเวลาหลายชั่วโมง บางครั้งหลายวัน Cleveland Clinic บอกว่ามักนาน 6 ถึง 12 ชั่วโมง และถือว่านานผิดปกติเมื่อเกิน 20 ชั่วโมงในท้องแรก หรือเกิน 14 ชั่วโมงถ้าเคยคลอดมาแล้ว

ระยะนี้ไม่ได้ดำเนินไปราบรื่นตลอดเสมอ NICE อธิบายว่าระยะแฝงไม่จำเป็นต้องต่อเนื่อง ท้องแข็งอาจห่างออกไปสักพักแล้วกลับมาถี่ขึ้นอีก ถ้าทุกอย่างปกติ คุณมักได้รับคำแนะนำให้อยู่บ้านในช่วงนี้ การขยับตัว ดื่มน้ำ ทานของว่าง ฝึกหายใจ และแช่น้ำอุ่นช่วยให้รับมือได้ ส่วนเรื่องอาหารและน้ำ ให้ทำตามที่โรงพยาบาลของคุณบอก เพราะบางแห่ง เช่น ศิริราช ให้งดเมื่อเจ็บครรภ์จริง

อาการใกล้คลอดภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมง: สิ่งที่รู้

รายการในอินเทอร์เน็ตหลายแห่งบอกอาการที่จะคลอดภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมง แหล่งข้อมูลทางการแพทย์ของบทความนี้ไม่ได้ระบุอาการแบบนั้นไว้ และ ACOG บอกชัดว่าไม่มีทางรู้แน่ชัดว่าคุณจะเริ่มเจ็บท้องคลอดเมื่อไร

สัญญาณระยะสั้นที่ใกล้เคียงที่สุดคือน้ำเดิน เพราะคนส่วนใหญ่เริ่มเจ็บท้องคลอดภายในหนึ่งวันหลังจากนั้น (MedlinePlus, NICE, กรมอนามัยฮ่องกง) อาการอื่นมีช่วงเวลากว้างมาก ท้องลดอาจเกิดก่อนคลอดหลายสัปดาห์หรือแค่ไม่กี่ชั่วโมง และหลังมีมูกปนเลือด การคลอดเต็มที่อาจยังอีกหลายวัน การอยากจัดบ้านไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ และแหล่งข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้ให้กรอบเวลาสำหรับถ่ายเหลวหรือปวดหลัง

เมื่อไรควรโทรหาโรงพยาบาลหรือไปห้องคลอด

ถามโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์ไว้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ว่าให้ใช้เกณฑ์ไหน เพราะคำแนะนำต่างกัน

• NHS ให้โทรหาพยาบาลผดุงครรภ์หรือห้องคลอดเมื่อคิดว่าเริ่มเจ็บท้องคลอด และเมื่อท้องแข็งสม่ำเสมอทุก 5 นาทีหรือถี่กว่านั้น
• Cleveland Clinic ให้โทรหาห้องคลอดหรือคุณหมอเมื่อท้องแข็งทุก 5 นาทีมาแล้วหนึ่งชั่วโมง
• MedlinePlus ให้ติดต่อคุณหมอเมื่อท้องแข็งสม่ำเสมอและเจ็บ ทุก 5 ถึง 10 นาที นาน 60 นาที หรือเมื่อท้องแข็งแต่ละครั้งนาน 60 ถึง 90 วินาที
• เอกสารภาษาไทยของ NSW Health ให้คุณแม่ท้องแรกที่อายุครรภ์ 37 สัปดาห์ขึ้นไปมาโรงพยาบาลเมื่อเจ็บนาน 60 วินาที ห่างกัน 3 ถึง 5 นาที ต่อเนื่องอย่างน้อยหนึ่งชั่วโมง ถ้าเคยคลอดมาแล้วให้มาเมื่อห่างกัน 5 ถึง 7 นาที
• โรงพยาบาลรามาธิบดีให้รีบไปพบแพทย์เมื่อเจ็บไม่หายและมีแนวโน้มถี่ขึ้น แรงขึ้น

ไม่ว่าจะใช้เกณฑ์ไหน ให้ไปโรงพยาบาลเมื่อมีน้ำเดิน ไม่ว่าจะเจ็บท้องหรือไม่ก็ตาม และถ้าไม่แน่ใจหรือลูกดิ้นน้อยลง โรงพยาบาลรามาธิบดีแนะนำให้ไปพบแพทย์ทันทีแม้ไม่มีท้องแข็ง Cleveland Clinic ระบุให้ขอความช่วยเหลือทันทีเมื่อมีอาการเหล่านี้

• เจ็บหน้าอก
• เวียนศีรษะหรือเป็นลม
• คลื่นไส้อาเจียนรุนแรง
• หายใจไม่อิ่ม
• ขา แขน หรือใบหน้าบวม

คู่มือของโรงพยาบาลศิริราชก็มีรายการอาการผิดปกติที่ควรมาพบแพทย์ เช่น มีเลือดออกไม่ว่ามากหรือน้อย ชัก ไข้สูง มีน้ำออกทางช่องคลอด ลูกดิ้นน้อยลงโดยเฉพาะหลังตั้งครรภ์ได้ 8 เดือน บวมที่นิ้วมือ นิ้วเท้า และใบหน้า ปวดศีรษะมากหรือตาพร่ามัว และปวดท้องมาก ในกรณีฉุกเฉิน เช่น เลือดออกมากหรือหมดสติ ให้โทรสายด่วน 1669

โรงพยาบาลอาจให้เกณฑ์อย่าง 5-1-1 ซึ่งอธิบายไว้ในท้องแข็งแบบไหนอันตราย ควรไปโรงพยาบาลเมื่อไร แอป Contraction Timer ให้คุณตั้งเกณฑ์นั้นหรือเกณฑ์ของคุณเอง แล้วเตือนเมื่อท้องแข็งถึงเกณฑ์ ส่วนแอปคำนวณอย่างไรอธิบายวิธีตรวจเกณฑ์

ACOG แนะนำให้จัดกระเป๋าไว้ก่อนเริ่มเจ็บท้องคลอดและวางไว้ในที่หยิบง่าย รายการของเตรียมคลอดบอกว่าควรเตรียมอะไรบ้าง