Objawy porodu: po czym poznać, że poród się zbliża

Najpewniejsze objawy porodu to regularne skurcze, które z czasem stają się dłuższe, silniejsze i częstsze, oraz odejście wód płodowych. Gdy wody odejdą pierwsze, u większości kobiet skurcze zaczynają się w ciągu 24 godzin (MedlinePlus).

Wcześniej mogą pojawić się sygnały, że poród się zbliża: obniżenie brzucha, odejście czopu śluzowego, ból krzyża albo biegunka. Ten okres potrafi ciągnąć się przez wiele dni, a żaden z tych objawów nie wskaże Ci dnia ani godziny porodu.

Kiedy zaczyna się poród?

Ciąża trwa średnio 40 tygodni, czyli 280 dni, ale dokładnego dnia porodu nie da się przewidzieć. Tak pisze ACOG, amerykańskie towarzystwo ginekologów i położników. Pacjent.gov.pl, serwis Ministerstwa Zdrowia i NFZ, podaje, że dziecko najczęściej przychodzi na świat między 38. a 41. tygodniem ciąży, a poród może nastąpić mniej więcej od 14 dni przed do 10 dni po wyznaczonym terminie. Fundacja Rodzić po Ludzku przypomina, że w samym wyznaczonym terminie rodzi się tylko 5% dzieci.

Co dokładnie uruchamia poród, nie wiadomo. ACOG pisze, że rolę mogą odgrywać zmiany hormonalne. Cleveland Clinic opisuje dwie substancje. Prostaglandyny pomagają rozwierać szyjkę macicy i wywołują skurcze. Oksytocynę organizm uwalnia, gdy dziecko naciska na szyjkę macicy.

Termin porodu nie oznacza, że tego dnia musisz jechać do szpitala. Według poradnika NFZ przy prawidłowo przebiegającej ciąży zazwyczaj możesz zostać w domu do 7 dni po wyznaczonym terminie. Standard opieki okołoporodowej przewiduje, że niezwłocznie po 40. tygodniu ciąży masz badanie KTG i USG, a przy prawidłowych wynikach kolejne za 7 dni. Podczas tej wizyty ustala się datę przyjęcia do szpitala, tak aby poród odbył się przed końcem 42. tygodnia. Na czym polega to badanie, wyjaśnia artykuł o KTG.

Objawy zbliżającego się porodu

Możesz zauważyć kilka z poniższych zmian, wszystkie albo żadnej, a u każdej kobiety pojawiają się w innym czasie. Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku wymienia jako najczęstsze zwiastuny porodu, występujące mniej więcej 2 tygodnie wcześniej, obniżenie dna macicy, skurcze przepowiadające, więcej wydzieliny z pochwy i ból w okolicy krzyżowej.

Obniżenie brzucha przed porodem

Pod koniec ciąży dziecko może się obniżyć, a jego główka wstawia się głęboko w miednicę. Brzuch wygląda wtedy niżej. Ponieważ dziecko mniej uciska przeponę, możesz poczuć się „lżej” (ACOG).

Pacjent.gov.pl pisze, że brzuch obniża się zazwyczaj 2 do 3 tygodni przed porodem. Według ACOG może się to stać w dowolnym momencie od kilku tygodni do kilku godzin przed porodem. MedlinePlus, serwis zdrowotny amerykańskiej Narodowej Biblioteki Medycznej, dodaje, że przy pierwszej ciąży brzuch często obniża się kilka tygodni przed porodem. Jeśli rodziłaś już wcześniej, może się to stać dopiero po rozpoczęciu porodu.

Odejście czopu śluzowego

W ciąży gęsty śluz zamyka kanał szyjki macicy i chroni go przed zakażeniem. Według Medycyny Praktycznej (mp.pl) zostaje wydalony dopiero bezpośrednio przed rozpoczęciem porodu, często jako czop śluzowy, czasem z niewielkim krwawieniem. Pacjent.gov.pl opisuje go jako „gęsty lekko różowy śluz”. Niektóre kobiety tracą cały czop naraz (ACOG).

MedlinePlus zauważa, że krwista lub brązowawa wydzielina może oznaczać, że szyjka macicy zaczęła się rozwierać, ale do aktywnej fazy porodu mogą zostać jeszcze dni. Jak wygląda czop i kiedy dzwonić do szpitala, opisuje artykuł Czop śluzowy.

Skurcze przepowiadające

Pacjent.gov.pl opisuje je jako nieregularne, bolesne skurcze macicy połączone z jej twardnieniem, które ustępują po 1 do 2 godzinach. Fundacja Rodzić po Ludzku pisze, że pojawiają się zazwyczaj na kilka dni przed porodem, są łagodne, trwają kilka godzin i same zanikają. ACOG uprzedza, że takie skurcze potrafią mocno boleć i możesz przez nie myśleć, że to już poród. Często mijają, gdy chodzisz albo odpoczywasz.

Jak je odróżnić od skurczów porodowych, wyjaśnia artykuł o skurczach przepowiadających. Jeśli brzuch twardnieje Ci od wielu tygodni, przeczytaj też o skurczach Braxtona-Hicksa.

Ból krzyża przed porodem

Pacjent.gov.pl pisze, że kilka dni przed porodem możesz czuć ból pleców, w okolicy pachwin i ud. NHS opisuje ból pleców albo uczucie ciężkości i tępego bólu. Fundacja Rodzić po Ludzku wymienia uporczywy, tępy ból krzyża wśród oznak rozpoczynającego się porodu.

Biegunka przed porodem

Jeśli masz luźniejszy stolec niż zwykle, może to oznaczać, że zaczyna się poród (MedlinePlus). NHS tłumaczy parcie na stolec naciskiem główki dziecka na jelito. Fundacja Rodzić po Ludzku wymienia biegunkę i wymioty wśród oznak początku porodu i pisze, że organizm ma naturalną skłonność do oczyszczania się przed porodem. Na tej samej liście są dreszcze i drżenie całego ciała.

Syndrom wicia gniazda

Wiele kobiet tuż przed porodem czuje nagłą potrzebę sprzątania, układania rzeczy albo kończenia kącika dla dziecka. Cleveland Clinic wymienia to tak zwane wicie gniazda wśród sygnałów, które mogą zapowiadać poród. MedlinePlus jest ostrożniejszy: pisze, że ta teoria nie ma podstaw naukowych, choć wiele kobiet odczuwa taką potrzebę.

Jak zaczyna się poród: pierwsze objawy porodu

Więcej niż wczesne sygnały mówią dwie zmiany: skurcze, które układają się w rytm, i odejście wód płodowych.

Regularne skurcze

Skurcze porodowe przychodzą w regularnych odstępach, które z czasem się skracają. Nie mijają, gdy odpoczywasz albo się ruszasz, i stopniowo stają się silniejsze. Ból zaczyna się zwykle w plecach i przechodzi na przód brzucha. ACOG porównuje go do bólu miesiączkowego, a szpital w Białymstoku pisze, że na początku skurcze są rzadkie i mało bolesne, podobne do bólu miesiączkowego. Według Fundacji Rodzić po Ludzku nie ma już wątpliwości, że zaczął się poród, gdy skurcze trwają dłużej niż 30 sekund, narastają, a przerwy między nimi robią się coraz krótsze. Więcej o tym, jak je czuć, przeczytasz w artykule Jak rozpoznać skurcze porodowe.

MedlinePlus opisuje prawdziwe skurcze porodowe jako trwające od 30 do 70 sekund, mniej więcej co 5 do 10 minut. Z czasem stają się dłuższe i tak silne, że w trakcie skurczu nie możesz rozmawiać ani śmiać się z żartu. Typowe wartości dla kolejnych etapów zebrał artykuł Ile trwa poród.

ACOG zestawia różnice tak:

	Skurcze przepowiadające	Skurcze porodowe
Rytm	bez rytmu, nie stają się częstsze	regularne, z czasem coraz częstsze
Odpoczynek i ruch	mogą minąć, gdy chodzisz albo odpoczywasz	trwają dalej
Siła	słabe, prawie się nie nasilają	stopniowo coraz silniejsze
Gdzie boli	zwykle tylko z przodu	zwykle zaczynają się w plecach i przechodzą do przodu

ACOG dodaje, że czasem tylko badanie przez pochwę pokaże, czy szyjka macicy się zmienia. Radzi mierzyć skurcze i sprawdzić, czy trwają dalej, gdy odpoczywasz i pijesz wodę. Możesz zapisywać je w dzienniku skurczów albo w liczniku skurczów online.

Odejście wód płodowych

Pęcherz płodowy, w którym rośnie dziecko, może pęknąć przed porodem albo w jego trakcie. Wody mogą się sączyć albo wypłynąć gwałtownym strumieniem (Fundacja Rodzić po Ludzku). Pacjent.gov.pl nazywa odejście wód sygnałem rozpoczęcia porodu i radzi jechać do szpitala, gdy odejdą wody albo pojawią się skurcze porodowe. Szpital w Białymstoku dodaje, że u wielu kobiet rodzących pierwszy raz błony płodowe pękają dopiero później, gdy skurcze są już regularne i coraz silniejsze.

Według MedlinePlus u większości kobiet skurcze zaczynają się w ciągu 24 godzin od odejścia wód. Brytyjski NICE podaje, że gdy wody odejdą przed porodem w terminie, w ciągu 24 godzin zaczyna rodzić 60% kobiet. Co sprawdzić i co dzieje się dalej, opisuje artykuł Odejście wód płodowych.

Jak długo trwa faza utajona porodu?

Początek porodu to faza utajona, pierwsza z faz porodu. NICE opisuje ją jako czas skurczów i pierwszych zmian szyjki macicy, która mięknie, skraca się i rozwiera, aż do 4 cm. Według NHS faza utajona może trwać godziny, a czasem dni. Cleveland Clinic pisze, że wczesna faza porodu trwa zwykle 6 do 12 godzin. Za przedłużoną uznaje się ją po ponad 20 godzinach przy pierwszym porodzie i po ponad 14 godzinach, jeśli już rodziłaś.

Ta faza nie zawsze biegnie równo. NICE opisuje ją jako okres, który nie musi być ciągły, więc skurcze mogą na jakiś czas się rozrzedzić, a potem wrócić. W kryteriach przyjęcia szpital w Białymstoku opisuje skurcze, które nie mijają po odpoczynku, zmianie pozycji ani ciepłej kąpieli.

Po czym poznać, że poród jest blisko?

W internecie krąży wiele list objawów, po których poród ma nastąpić w ciągu 24 do 48 godzin. Źródła tego artykułu takiej listy nie podają, a ACOG pisze wprost, że nie da się dokładnie przewidzieć, kiedy zacznie się poród.

Najbliżej krótkiego terminu jest odejście wód płodowych, bo u większości kobiet poród zaczyna się w ciągu doby (MedlinePlus, NICE). Pozostałe objawy mają szerokie ramy czasowe. Brzuch może się obniżyć na kilka tygodni albo na kilka godzin przed porodem (ACOG), a po pojawieniu się podbarwionego krwią śluzu do aktywnego porodu mogą minąć dni (MedlinePlus). Ból pleców pacjent.gov.pl umieszcza na kilka dni przed porodem. Syndrom wicia gniazda nie ma podstaw naukowych (MedlinePlus), a dla biegunki żadne z tych źródeł nie podaje czasu.

Kiedy jechać do szpitala?

Zapytaj w swoim szpitalu na długo przed terminem, kiedy prosi o przyjazd, bo zalecenia się różnią:

• Pacjent.gov.pl radzi jechać do szpitala, gdy pojawią się skurcze porodowe albo odejdą wody płodowe. Jeśli zauważysz wyciekający płyn, jedź do lekarza.
• Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny w Poznaniu prosi o przyjazd przy regularnych skurczach co 10 minut lub częściej, a także przy krwawieniu albo odpływaniu płynu owodniowego.
• Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku prosi o przyjazd przy bolesnych, nasilających się skurczach co najmniej co 8 do 10 minut, przy sączeniu lub odpływaniu wód, krwawieniu z dróg rodnych oraz gdy ruchy dziecka są słabo wyczuwalne albo gwałtowne.
• Brytyjski NHS radzi dzwonić do położnej lub na oddział przy regularnych skurczach co 5 minut lub częściej. MedlinePlus radzi skontaktować się z lekarzem przy regularnych, bolesnych skurczach co 5 do 10 minut przez 60 minut albo przy skurczach trwających od 60 do 90 sekund.

Bez względu na regułę dzwoń albo jedź od razu, gdy odejdą wody, krwawisz albo dziecko rusza się słabiej niż zwykle. Jeśli czujesz silne parcie i myślisz, że dziecko rodzi się teraz, dzwoń pod numer alarmowy 112 lub 999 (NHS, pacjent.gov.pl). Pod numerem 999 odbiera bezpośrednio dyspozytor medyczny, a połączenia z numerami alarmowymi są bezpłatne.

Popularną regułę 5-1-1 i progi polskich szpitali porównuje artykuł Kiedy jechać do szpitala. W aplikacji Contraction Timer ustawisz regułę 5-1-1 albo własną, na przykład skurcze co 10 minut, a aplikacja da Ci znać, gdy Twoje skurcze ją spełnią. Jak to sprawdza, opisuje artykuł Jak liczy aplikacja.

ACOG radzi spakować torbę jeszcze przed porodem i zostawić ją w łatwo dostępnym miejscu. Co do niej włożyć, podpowiada lista Torba do porodu.