Doğum belirtileri: Doğumun başladığını nasıl anlarsınız?

Doğumun belirtileri arasında en net olanı, kasılmaların düzenli bir düzene oturması ve giderek uzayıp güçlenerek sıklaşmasıdır. Diğer net belirti suyun gelmesidir; MedlinePlus’a göre çoğu kadında kasılmalar bundan sonraki 24 saat içinde başlar.

Daha önceki değişiklikler, yani bebeğin aşağı inmesi, nişan gelmesi, bel ağrısı ve ishal, doğumun yaklaştığını gösterebilir. Bu bekleyiş günlerce sürebilir ve bu işaretlerin hiçbiri doğumun saatini söylemez.

Doğum genellikle ne zaman başlar?

Gebelik ortalama 40 hafta sürer, ama doğumun tam olarak ne zaman başlayacağını bilmenin bir yolu yoktur. ABD kadın doğum uzmanları derneği ACOG, kadınların çoğunun 38. ile 41. haftalar arasında doğurduğunu yazar. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’nin sağlık sitesi MedlinePlus aynı şeyi başka türlü söyler: Zamanında doğum, tahmini doğum tarihinden 3 hafta önce ile 2 hafta sonra arasında herhangi bir zamanda başlayabilir.

Doğumu neyin başlattığı tam olarak bilinmiyor. ACOG hormonlardaki değişikliklerin rol oynayabileceğini söyler. Cleveland Clinic, rahim ağzının açılmasına yardım eden ve kasılmalara yol açan prostaglandinleri anlatır. Bebek rahim ağzına bastırdığında vücudunuzun salgıladığı oksitosini de sayar.

Doğumun yaklaştığının belirtileri

Doğumdan önce bu değişikliklerin bazılarını, hepsini ya da hiçbirini fark edebilirsiniz. Zamanlamaları kişiden kişiye çok değişir. Medipol de bazı belirtilerin doğumdan birkaç gün önce ortaya çıktığını, bazılarının ise ancak doğum başladıktan sonra fark edildiğini yazar.

Bebeğin aşağı inmesi

Bebeğin başı leğen kemiğinizin içine, doğum kanalına doğru iner. Karnınız daha aşağıda görünebilir ve akciğerlerinize daha az baskı olduğu için nefes almak kolaylaşır. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri de bebek aşağı indiğinde üst karında ve mide hizasında bir rahatlama hissedildiğini yazar. Bebek mesanenize bastırdığı için daha sık tuvalete gitmeniz gerekebilir.

ACOG bunun doğumdan birkaç hafta ile birkaç saat önce arasında herhangi bir zamanda olabileceğini söyler. MedlinePlus’a göre ilk gebelikte çoğu zaman doğumdan birkaç hafta önce olur. Daha önce doğum yaptıysanız doğum başlayana kadar olmayabilir. Ayrıntılar bebek kanala ne zaman girer yazısında.

Nişan gelmesi ya da kanlı akıntı

Gebelik boyunca kalın bir mukus tıkacı rahim ağzınızı kapatır. Rahim ağzı açılmaya başladığında tıkaç dışarı itilir; bu doğumdan birkaç gün önce de olabilir, doğumun tam başında da. Şeffaf, pembe ya da hafif kanlı akıntınızın arttığını fark edebilirsiniz, bazı kadınlarda tıkacın tamamı bir anda gelir (ACOG). Halk arasında buna nişan gelmesi denir.

MedlinePlus, kanlı ya da kahverengimsi akıntının rahim ağzının açılmaya başladığını gösterebileceğini, ama aktif doğumun hâlâ günler uzakta olabileceğini belirtir. Medipol de nişandan sonra doğumun birkaç saat içinde de birkaç gün sonra da başlayabileceğini yazar. Neyin olağan olduğunu ve ne zaman aramanız gerektiğini nişan gelmesi yazımız anlatır.

Yalancı sancılar

Braxton Hicks kasılmaları, yani yalancı sancılar, doğumdan önce haftalarca gelip gidebilir; günün sonunda daha çok fark edebilirsiniz. Genellikle doğum sancılarından daha düzensiz ve zayıftır. Kaynaklar onları farklı tarif eder: ACOG çok ağrılı olabileceklerini yazar, NHS ise genellikle ağrısız olduklarını, kısa sürdüklerini ve güçlenmediklerini söyler. Dinlenip su içtikten sonra geçiyorsa bunlar doğum sancısı değildi. Ayrıntılar yalancı sancı yazısında.

Bel ağrısı ve doğum öncesi ishal

Doğum yaklaştıkça bel ağrısı ya da ağır, sızlayan bir his olabilir. Bazı kadınlar sık sık tuvalete gitme ihtiyacı duyar; MedlinePlus normalden yumuşak dışkının doğumun başladığını gösterebileceğini yazar. NHS tuvalete gitme isteğini bebeğin başının bağırsağınıza bastırmasıyla açıklar. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri de bebeğin başı doğum kanalına indiğinde güçlü bir tuvalete çıkma isteği geldiğini söyler.

Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi bel ağrısında bir ayrım yapar. Büyüyen rahmin ağırlığıyla belde ve sırtta hissedilen künt ve sürekli ağrıyı yalancı ağrı olarak tanımlar. Gerçek ağrılar ise belirli aralıklarla, karnın sertleşmesiyle birlikte gelir ve sırtta, belde kramp gibi hissedilir.

Ani bir enerji (yuva yapma içgüdüsü)

Birçok kadın doğumdan hemen önce evi temizlemek, eşyaları düzenlemek ya da bebek odasını bitirmek için ani bir istek duyar. Cleveland Clinic bu yuva yapma içgüdüsünü doğumun yakında başlayabileceğine işaret eden belirtiler arasında sayar. MedlinePlus daha temkinlidir: Pek çok kadın bu isteği duysa da bu fikrin bilimsel bir dayanağı olmadığını yazar.

Doğumun belirtileri: düzenli kasılmalar ve su gelmesi

İki değişiklik, erken işaretlerin hepsinden fazlasını söyler: bir düzene oturan kasılmalar ve suyun gelmesi.

Düzene oturan kasılmalar

Doğum sancıları düzenli aralıklarla gelir ve zamanla sıklaşır. Dinlenseniz de hareket etseniz de devam eder ve giderek güçlenir. Ağrı genellikle belde başlar ve öne doğru yayılır. ACOG ağrıyı adet sancısına benzetir; Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri de ilk kasılmaların adet krampı ya da bel ağrısı gibi hissedildiğini yazar. Doğum sancısı nasıl olur yazısı bunu ayrıntılı anlatır.

Kasılmaların ne kadar sürdüğü ve ne sıklıkla geldiği, doğumun ne kadar ilerlediğine bağlıdır. Cleveland Clinic erken doğum kasılmalarının 20 ila 30 saniye sürdüğünü ve 30 ila 60 dakikada bir geldiğini yazar; bunlar daha çok sızı ya da baskı gibi hissedilir. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri ilk kasılmaların 20 ila 30 dakika arayla geldiğini, sonra sıklaşıp üç ila beş dakikada bire indiğini söyler. MedlinePlus gerçek doğum kasılmalarını 30 ila 70 saniye süren, yaklaşık 5 ila 10 dakikada bir gelen kasılmalar olarak tarif eder. Zamanla uzar ve o kadar güçlenir ki sırasında konuşamaz, bir şakaya gülemezsiniz. Etlik Zübeyde Hanım hastanesi de gerçek doğum ağrılarını 10 dakikada 2 ila 3 kez gelen, 45 ila 50 saniye süren ağrılar olarak tanımlar. Her evre için tipik değerler normal doğum kaç saat sürer yazısında.

ACOG farkları şöyle özetler:

	Yalancı sancılar	Doğum sancıları
Düzen	Düzen yok, sıklaşmaz	Düzenli, zamanla sıklaşır
Dinlenmek ya da hareket etmek	Yürüyünce, dinlenince ya da pozisyon değiştirince durabilir	Devam eder
Şiddet	Zayıf, pek güçlenmez	Giderek güçlenir
Nerede hissedilir	Genellikle yalnızca önde	Genellikle belde başlar, öne yayılır

ACOG, rahim ağzınızın değişip değişmediğini bazen yalnızca vajinal muayenenin gösterebileceğini ekler. Kırıkhan Devlet Hastanesi de doğumun başladığının ancak elle yapılan vajinal muayeneyle anlaşılabileceğini, ultrasonla anlaşılamayacağını yazar. Kasılmalarınızı bir saat kadar ölçmek, bir düzen oluşup oluşmadığını görmenize yardım eder. Onları doğum sancısı aralıkları sayfasındaki tabloya yazabilir ya da bir sayaç kullanabilirsiniz.

Suyun gelmesi

Bebeği saran sıvı dolu kese açıldığında damla damla ya da birden gelen bir sıvı hissedebilirsiniz. Kasılmanız henüz olmasa bile doktorunuzu ya da hastanenizi arayın. Türk hastaneleri hastaneye gitmenizi önerir: Etlik Zübeyde Hanım hastanesi su doğum ağrıları başlamadan gelirse gebenin hemen bir sağlık kuruluşuna başvurmasını, Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri de su geldiğinde aksi kanıtlanana kadar her zaman hastaneye gidilmesini söyler.

MedlinePlus’a göre çoğu kadında kasılmalar 24 saat içinde başlar. İngiltere’nin kılavuz kurumu NICE, zamanında gebelikte su doğumdan önce geldiğinde bu oranı 24 saat içinde %60 olarak verir. Neye bakacağınızı ve sonra ne olduğunu hamilelikte su gelmesi yazımız anlatır.

Doğumun erken evresi ne kadar sürer?

Latent faz da denen erken doğum evresinde rahim ağzınız yumuşar, incelir ve açılmaya başlar. Bu, doğum evrelerinin ilk aşamasıdır. NHS bu evrenin saatler, bazen günler sürebileceğini yazar. Cleveland Clinic genellikle 6 ila 12 saat sürdüğünü söyler ve ilk doğumda 20 saatten, daha önce doğum yaptıysanız 14 saatten uzun süren erken evreyi uzamış sayar. T.C. Sağlık Bakanlığı’nın ebeler için hazırladığı doğum eylemi rehberi ise 16 saati aşan latent fazı, kaçıncı doğum olduğundan bağımsız olarak uzamış kabul eder.

Bu evre her zaman baştan sona düzgün ilerlemez. NICE latent fazı kesintisiz olması gerekmeyen bir dönem olarak tanımlar. Kasılmalar bir süre seyrekleşip sonra yeniden hızlanabilir. Her şey yolundaysa bu evrede büyük olasılıkla evde kalmanız önerilir. Hareket etmek, sıvı almak, hafif bir şeyler yemek, nefes egzersizleri ve ılık bir banyo baş etmenize yardım edebilir.

Doğuma 24-48 saat ya da 1 hafta kala belirtiler: bilinenler

İnternette doğuma 24 ila 48 saat, hatta bir hafta kala görülen belirtilerin listeleri dolaşır. Bu yazının dayandığı tıbbi kaynaklar böyle bir liste vermez. ACOG da doğumun tam olarak ne zaman başlayacağını bilmenin bir yolu olmadığını açıkça söyler.

Kısa vadeli bir işarete en yakın olan suyun gelmesidir, çünkü kadınların çoğunda doğum bundan sonraki bir gün içinde başlar (MedlinePlus, NICE). Diğer belirtilerin zaman aralığı geniştir. Bebek doğumdan haftalar ya da yalnızca saatler önce aşağı inebilir, kanlı akıntıdan sonra aktif doğum hâlâ günler uzakta olabilir. Yuva yapma içgüdüsünün bilimsel bir dayanağı yoktur ve bu kaynakların hiçbiri ishal ya da bel ağrısı için bir zaman aralığı vermez.

Doktorunuzu ne zaman aramalı, hastaneye ne zaman gitmelisiniz?

Doğum tarihinizden epey önce doktorunuza ya da ebenize hangi kuralı izlemenizi istediğini sorun, çünkü öneriler farklıdır:

• NHS, doğumun başladığını düşünüyorsanız ebenizi ya da doğumhaneyi aramanızı söyler. 5 dakikada bir ya da daha sık gelen düzenli kasılmalarda da aramanızı önerir.
• Cleveland Clinic, bir saat boyunca beş dakikada bir gelen kasılmalardan sonra doğumhaneyi ya da doktorunuzu aramanızı söyler.
• MedlinePlus, 60 dakika boyunca 5 ila 10 dakikada bir gelen düzenli, ağrılı kasılmalarda doktorunuza başvurmanızı önerir. 60 ila 90 saniye süren kasılmalar için de aynısı geçerlidir.
• Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri, ilk doğumda her şey yolundaysa sancılar 10 ila 20 dakikada bir gelene kadar evde beklenebileceğini yazar. İkinci ve sonraki doğumlarda sancılar düzenli hâle gelir gelmez, daha önce sezaryen olduysanız sancılar başlarken hastaneye gitmenizi önerir.
• Kırıkhan Devlet Hastanesi, doğumun başladığından şüphelendiğinizde hemen hastaneye başvurmanızı söyler. Muayenede doğum henüz başlamamışsa eve gönderilirsiniz ve sancılar artınca ya da su gelince yeniden gelmeniz istenir.

Hangi kuralı izlerseniz izleyin, suyunuz geldiğinde, kasılmanız olsun ya da olmasın, arayın ve hastaneye gidin. Cleveland Clinic şu durumlarda da hemen yardım almanızı söyler:

• göğüs ağrısı
• baş dönmesi ya da bayılma
• şiddetli bulantı ve kusma
• nefes darlığı
• bacaklarda, kollarda ya da yüzde şişlik

Medipol’un gecikmeden aramanızı önerdiği durumlar arasında vajinal kanama, bebeğin hareketlerinde belirgin azalma, 37. haftadan önce başlayan düzenli kasılmalar ve güçlü ıkınma hissi de vardır.

Doktorunuz size 5-1-1 gibi bir kural verebilir; bu kuralları hastaneye ne zaman gidilmeli yazısı anlatır. Contraction Timer uygulamasında bu kuralı ya da kendi değerlerinizi ayarlarsınız, kasılmalarınız kurala ulaştığında uygulama size haber verir. Kuralı nasıl kontrol ettiğini uygulama nasıl hesaplar yazısı gösterir.

ACOG, çantanızı doğum başlamadan hazırlayıp kolay ulaşılır bir yere koymanızı önerir. İçine neler gireceğini hastane çantası listesi yazısında bulursunuz.