Doğum sancısı nasıl olur? İlk sancılardan ıkınmaya kadar

Karnınız gerildi, belinizin alt kısmında da künt bir ağrı var. Gebeliğin sonuna doğru, özellikle ilk bebekte, birçok kadın doğum sancısı nasıl olur diye merak eder. Doğum sancısı herkeste başka türlü hissedilir, ama okumayı öğrenebileceğiniz belli bir düzeni vardır.

Doğum sancısı nasıl başlar?

İlk sancılar çoğu zaman adet sancısına benzer. Medipol Sağlık Grubu doğum sancısını karında sertleşme, kasıklarda kramp, bel bölgesinde ağrı ve pelviste basınç olarak tarif eder. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri de ilk kasılmaların adet krampı ya da bel ağrısı gibi hissedildiğini yazar. Bazı kadınlar en çok bel ağrısını, pelviste baskıyı ya da uyluklarda, kalçalarda veya karında bir rahatsızlığı fark eder (HealthLinkBC). Cleveland Clinic erken evre kasılmalarını daha çok bir sızı ya da baskı olarak anlatır.

Her kasılmada rahminiz kasılır. Elinizi karnınıza koyarsanız sertleştiğini hissedersiniz. Kas gevşeyince ağrı geçer, sertlik de azalır (NHS). Bebeğin başı bağırsağınıza bastığı için tuvalete gitme isteği de duyabilirsiniz.

İlk kasılmalar genellikle kısa ve düzensizdir, sırasında hâlâ konuşabileceğiniz kadar hafiftir. Cleveland Clinic bunlara yaklaşık 20 ila 30 saniye der. HealthLinkBC’ye göre önce 15 ila 30 saniye, sonra 45 saniyeye kadar sürerler; aralar da 10 ila 20 dakikadan 5 ila 7 dakikaya iner. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri ilk kasılmaların 20 ila 30 dakikada bir geldiğini yazar. Bu erken ya da latent evre saatler, bazen günler sürebilir (NHS). Her evrenin tipik süreleri doğum sancısı ne kadar sürer yazısında.

Adet sancısına benzeyen kramplar doğuma yavaş yavaş dönüşür. Cleveland Clinic, gerçek doğum kasılmalarının bir kramp ya da baskı hissi olarak başlayabileceğini, birkaç saat içinde güçlenip sıklaştığını yazar. Hafif ve düzensiz kalan ya da dinlenince geçen kramplar daha büyük olasılıkla yalancı sancıdır. Nişan gelmesi ya da ishal gibi diğer erken işaretleri doğum belirtileri yazısı anlatır.

Aktif doğumda doğum sancısı nasıl olur?

Doğum ilerledikçe kasılmalar değişir. Cleveland Clinic kadınların onları nasıl tarif ettiğini sıralar:

• çok güçlü ve yoğun adet krampları
• rahmin tepesinden başlayıp aşağı doğru inen bir sıkışma dalgası
• bütün karında bir sıkma ya da itme hissi

Ağrı belin alt kısmına ve bacaklara yayılabilir. Bazı kadınlar onu önce belde hisseder, sonra öne ve uyluklara doğru sarar (healthdirect). Türk kaynakları da benzer bir yol tarif eder. Medipol Sağlık Grubu’na göre ağrı belden başlayıp karına ve kasıklara yayılabilir; Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri her kasılmanın önce belin alt kısmında hissedildiğini, sonra öne ve kasığa yayıldığını yazar. Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi ise gerçek doğum ağrılarının tek bir noktada değil, belde, kasıkta ve karında her yerde aynı şekilde hissedildiğini, karında sertlik yaptığını ve şiddetlerinin giderek arttığını belirtir.

Her kasılma genellikle yavaş başlar, bir zirveye çıkar ve sonra söner. Kasılmalar arasında pek ağrı hissetmeyebilirsiniz (NHS inform). Aktif doğumda tipik olarak 40 ila 70 saniye sürer ve üç ila beş dakikada bir gelirler (Cleveland Clinic). Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi gerçek doğum ağrılarını 10 dakikada 2 ila 3 kez gelen, 45 ila 50 saniye süren ağrılar olarak tarif eder. Bu evrede kasılma sırasında yürüyemeyecek ya da konuşamayacak kadar yoğundurlar.

Bu noktada içinize kapanabilirsiniz. HealthLinkBC, aktif doğumda hissedebileceğiniz şeyler arasında sessizce kendinize odaklanmayı ve baş edip edemeyeceğinize dair şüpheleri sayar.

Ne kadar acıttığı tamamen kişiseldir. NHS inform, kasılmaların size adet sancısını hatırlatabileceğini ya da çok daha ağrılı olabileceğini yazar; şiddet kadından kadına çok değişir. ACOG da doğumunuzun annenizinkine, kız kardeşinizinkine ya da arkadaşınızınkine benzemeyebileceğini, her çocukta bile farklı olabileceğini ekler.

Normal ilerleyen bir doğum için Cleveland Clinic’in genel bir kuralı vardır: Kasılmalar yaklaşık 60 saniye sürüp 3 ila 5 dakikada bir geldiğinde hastaneye gidin. Doktorunuzun kuralını doğum tarihinizden çok önce sorun. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri ikinci ve sonraki doğumlarda, ayrıca daha önce sezaryen olduysanız daha erken gitmenizi önerir. Ayrıntılar doğum sancısı kaç dakikada bir gelirse hastaneye gidilir yazısında.

Geçiş ve ıkınma: doğumun sonu nasıl hissettirir?

Geçiş evresi birinci evrenin son bölümüdür. Rahim ağzı yaklaşık 7 ya da 8 santimetreden 10 santimetreye açılır. Kasılmalar artık 2 ila 3 dakikada bir gelir ve 60 ila 90 saniye sürer (HealthLinkBC). HealthLinkBC bu evrede hissedebileceklerinizi de sıralar:

• makatta baskı
• kollarda ve bacaklarda titreme, bacak krampları
• sıcak basması ya da üşüme ve terleme
• bulantı ya da kusma
• panik ya da sinirlilik anları

Rahim ağzı tamamen açıldığında, büyük tuvalet ihtiyacına benzeyen güçlü bir ıkınma isteği duyabilirsiniz. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri de bebeğin başı doğum kanalına inince güçlü bir tuvalete çıkma hissi geldiğini yazar. Vajina gerildikçe makatta yarılma ya da yanma hissi olabilir (HealthLinkBC). Ikınma kasılmaları güçlüdür, onlar da 2 ila 3 dakikada bir gelir ve 60 ila 90 saniye sürer (HealthLinkBC). Her evrede neler olduğunu doğum evreleri yazısı özetler.

Doğum sancısı bele vurur mu? Belde yoğun ağrı

Bazı kadınlarda doğum sırasında belin alt kısmında yoğun bir ağrı başlar. En kötüsü kasılmalar sırasında olabilir, ama aralarda da geçmeyebilir. Cleveland Clinic’e göre her 4 kişiden yaklaşık 1’i doğumda belin alt kısmında yoğun ağrı yaşar.

Bu ağrı genellikle aktif doğumda, yaklaşık 6 santimetrede başlar, ama daha erken de başlayabilir. Sürekli gibi hissedilebilir, her kasılmada artar ve aralarda hafiflemeyebilir. Kalçalara yayılan kas spazmları eşlik edebilir. Sağlık profesyonelleri ana nedenin bebeğin pozisyonu olduğunu düşünür. Oksiput posterior denen pozisyonda bebeğin yüzü karnınıza dönüktür ve başının arkası belinizin alt kısmına ve kuyruk sokumunuza bastırır. Bu ağrı sizin için çok rahatsız edici olabilir, ama bebeğinize zarar vermez (Cleveland Clinic).

Doğumdan önceki haftalarda belinizde süren künt bir ağrı ise başka bir şey olabilir. Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, büyüyen rahmin ağırlığı nedeniyle oluşan bel ve sırt ağrılarını yalancı ağrı olarak tanımlar; gerçek ağrılar ise belli aralıklarla gelir.

Cleveland Clinic’e göre şunlar yardımcı olabilir:

• Bir kanepenin ya da sağlam bir sandalyenin üzerine öne doğru eğilmek ya da bir doğum topunun önünde diz çöküp ona yaslanmak
• Doğum topunun üzerinde hafifçe zıplamak ya da kalçalarınızı topun üzerinde döndürmek
• Sizin ya da eşinizin bir su şişesi veya tenis toplarıyla belinizin alt kısmına karşı baskı yapması
• Ilık bir banyo ya da belinize tutulan bir duş, cildinize doğrudan değmeyen ılık ya da serin bir kompres
• Doktorunuza TENS, steril su enjeksiyonları, ağrı kesici ilaçlar ya da epidural hakkında sormak

Gerçek doğum sancısı mı, yalancı sancı mı?

Yalancı sancılar da benzer hissettirebilir; ACOG, Braxton Hicks kasılmalarının bazen çok ağrılı olabileceğini belirtir. Onları ayıran şey zaman içindeki davranışlarıdır. ACOG ve Cleveland Clinic’e göre karşılaştırma şöyle:

	Yalancı sancı (Braxton Hicks)	Doğum sancısı
Düzen	Düzensiz, bir düzeni yok	Düzenli, giderek sıklaşır
Süre	Çoğu zaman 20 ila 40 saniye	Çoğu zaman 30 ila 70 saniye, giderek uzar
Şiddet	Zayıf ya da güçlü başlayıp söner	Giderek güçlenir
Dinlenme, yürüme, uzanma	Hafifleyebilir ya da durabilir	Devam eder
Nerede hissedilir	Genellikle yalnızca önde	Çoğu zaman belde başlar, öne geçer

Medipol Sağlık Grubu da aynı ayrımı yapar: Gerçek doğum sancısı düzenli hâle gelen ve zamanla güçlenen kasılmalarla anlaşılır. Yalancı sancılar ise genellikle düzensizdir, giderek şiddetlenmez ve rahim ağzında doğuma özgü ilerleyici bir değişiklik yapmaz.

Emin değilseniz kasılmalarınızı ölçün ve dinlenip su içtiğinizde de sürüp sürmediklerine bakın. Bunun için kâğıt üzerinde bir kasılma kaydı da işe yarar. ACOG’a göre dinlenmek ve sıvı almak kasılmaları geçiriyorsa bunlar gerçek doğum kasılmaları değildir. Rahim ağzınızın değişip değişmediğini bazen yalnızca vajinal muayene gösterebilir (ACOG). Alıştırma kasılmalarını yalancı sancı yazısı ayrıntılı anlatır.

Doğum sancısıyla baş etmek

Bir kasılmanın geldiğini hissettiğinizde NHS inform birkaç şey önerir. Omuzlarınızı, yüzünüzü ve ellerinizi gevşetin. Nefesinizi yavaş ve rahat tutun, nefes verişe odaklanın. Kalçanızı sallayın, size iyi gelen sesleri çıkarın ve kasılmaya direnmeyin: Kasılma büyür, zirveye çıkar ve söner. Doğumda yanınızdaki kişi belinizi ovabilir, ritminizi korumanız için elinizi tutabilir ya da sizinle birlikte nefes alabilir.

NHS, doğumun başında şunları da önerir:

• yürümek ya da hareket etmek
• izotonik spor içecekleri gibi sıvılar içmek
• hafif bir şeyler atıştırmak
• ılık bir banyo yapmak

Avustralya’daki healthdirect bunlara kasılmalar arasında dinlenmeyi, pozisyon değiştirmeyi, ılık duşları ve sıcak kompresleri ekler. T.C. Sağlık Bakanlığı’nın ebeler için doğum eylemi rehberi de doğumun birinci evresinde serbestçe hareket etmeyi ve dolaşmayı teşvik eder. Ebenin ya da sizin seçtiğiniz bir refakatçinin sürekli yanınızda olmasının belirgin psikolojik faydaları olduğunu yazar. Refakatçi kurallarını hastanenize önceden sorun.

Contraction Timer uygulamasında rehberli bir nefes egzersizi var: Burnunuzdan alırsınız, sonra uzun uzun verirsiniz, isterseniz titreşimle. Uygulamanın sayacı, ücretsiz olarak online da kullanabileceğiniz hâliyle, her kasılmanın süresini ve aralığını sizin için tutar. İkisini de doğum başlamadan deneyebilirsiniz.

Bunlar yetmediğinde hastaneler tıbbi ağrı giderme yöntemleri sunabilir; healthdirect bunlar arasında epidurali sayar. Hastanenizin hangi seçenekleri sunduğunu önceden sorun.