NST nedir? Kasılma ve kalp atışı eğrileri ne gösterir

Belki NST’de yatarken kasılmanız çok acıdığı hâlde ekrandaki sayının neden düşük kaldığını merak ettiniz. Ya da “NST kaç olunca doğum başlar” diye arıyorsunuz. NST nedir? Bebeğinizin kalp atışını ve rahim kasılmalarını aynı anda kaydeden bir testtir. Kasılmaların ne sıklıkla geldiği bu kayıtta iyi görünür. Ne kadar güçlü olduklarını ya da ne kadar acıttıklarını ise eğri güvenilir biçimde göstermez.

NST nedir, neyi kaydeder?

NST, non-stres testin kısaltmasıdır. Seyhan Devlet Hastanesi onu bebeğin sağlığını kontrol etmek için yapılan bir doğum öncesi test olarak tanımlar: Test bebeğin kalp atışını kaydeder ve kalp hızının hareketle artıp artmadığına bakar. Sağlık Bakanlığı’nın ebelik rehberi doğum sırasındaki kayıt için kardiyotokografi (CTG) ve elektronik fetal monitörizasyon (EFM) adlarını kullanır. Hastanede doğum sırasında da “NST çekmek” denir; Kırıkhan Devlet Hastanesi sancı odasında belli aralıklarla karna bağlanan problarla NST çekildiğini anlatır.

Karnınıza jel sürülür ve iki prob yerleştirilir (Seyhan Devlet Hastanesi). Biri bebeğinizin kalp atışlarını, diğeri rahim kasılmalarını kaydeder. İslahiye İlçe Devlet Hastanesi’ne göre problardan biri kalp atışlarının en iyi duyulduğu yere, diğeri karnın en üst noktasına konur.

Test, bebek hareketliyse yaklaşık 20 dakika sürer; bebek uyuyorsa uzar. Özel bir hazırlık gerekmez ve sonuç işlemden hemen sonra çıkar (Seyhan Devlet Hastanesi). İslahiye İlçe Devlet Hastanesi aç ya da tok olmanın fark etmediğini ve NST’nin riskli bir test olmadığını yazar.

NST değerleri: kalp atışı kaç olmalı, eğriler nasıl okunur?

Ekranda ya da kâğıt şeritte iki eğri görürsünüz. Üstteki bebeğinizin dakikadaki kalp atışını, alttaki rahim kasılmalarını gösterir.

Kalp eğrisini ebe ve doktor belirli ölçütlere göre değerlendirir. Sağlık Bakanlığı’nın Ebelere Yönelik Doğum Eylem Yönetimi Klinik Rehberi şu değerleri verir:

Özellik	Ne anlama gelir	Rehbere göre olağan
Bazal kalp hızı	10 dakikalık sürede, hızlanma ve yavaşlamalar çıkarıldıktan sonraki ortalama kalp hızı	Dakikada 110 ila 160 atım
Variabilite	Kalp hızının bazal düzey çevresindeki iniş çıkışları	6 ila 25 atım
Akselerasyon	Kasılma ya da hareketle kalp hızının artması	Doğumun birinci evresinde en az 15 saniye süren, en az 15 atımlık artış
Deselerasyon	Kasılmalarla kalp hızının düşmesi	Normal kategoride erken deselerasyon olabilir de olmayabilir de

Rehber kayıtları üç kategoriye ayırır: normal, şüpheli ya da belirsiz ve anormal. Normal kategori bir müdahale gerektirmez. Şüpheli ya da anormal bir kayıtta ebe hekime haber verir ve kayıt yakından izlenir.

Hastanelerin hasta bilgilendirme sayfaları sayıları biraz farklı verebilir. İslahiye İlçe Devlet Hastanesi bebeğin kalbinin normalde dakikada 120 ila 160 kez attığını yazar. Alt sınırı 110 olarak veren Bakanlık rehberi daha yenidir.

İslahiye İlçe Devlet Hastanesi reaktif ve non-reaktif NST’yi de anlatır. Kalp atışlarındaki dalgalanma olumludur ve reaktif NST olarak değerlendirilir. Bebek uyuyorsa bu ölçütler görülmeyebilir; buna non-reaktif NST denir ve bebek uyandığında kayıt düzelebilir. Her non-reaktif NST bebekte ciddi bir sorun olduğu anlamına gelmez; gerekirse ultrason ve hekimin uygun gördüğü başka testler yapılır. NST’yi kadın hastalıkları ve doğum uzmanı yorumlar. Ekrandaki sayıları kendiniz yorumlamanız gerekmez; merak ettiğinizi sorun.

Alt eğriyi şöyle okursunuz: Her kasılma, yükselip yeniden inen bir tepe olarak görünür. 10 dakikadaki tepeleri sayarsanız kasılmaların o sırada ne sıklıkla geldiğini görürsünüz. İslahiye İlçe Devlet Hastanesi de NST’nin sancı bilgisi verdiğini, rahim kasılmalarının NST ile izlenebildiğini yazar.

NST kaç olunca doğum başlar?

Bu soru çok aranır ve bazı hastane sayfaları bir sayı verir. Seyhan Devlet Hastanesi, 20 dakika boyunca en az 3 düzenli ve 40 mmHg üzerindeki kasılma değerinin doğumun başladığına işaret ettiğini yazar. İslahiye İlçe Devlet Hastanesi de 40 mmHg üzeri ve 20 dakikada en az 3 düzenli sancının doğumun başlamak üzere olduğu anlamına gelebileceğini söyler.

Ama dıştan ölçümde eğrinin yüksekliği kasılmanın gücünü ancak kabaca gösterir. Prob karnınızın üzerinde durur ve karın duvarınızın ne kadar gerildiğini kaydeder; rahmin içindeki basıncı ölçmez.

Miles ve arkadaşlarının 2001’de yayımlanan karşılaştırma çalışması da bunu gösterir. Aktif doğumdaki 20 kadında kasılmalar 2 saat boyunca aynı anda hem dıştan hem de rahim içine yerleştirilen bir basınç kateteriyle ölçüldü. Kasılma sıklığı iki yöntemde iyi uyuştu, kasılmanın yüksekliği ve süresi ise zayıf uyuştu. Çalışma küçüktür ve katılımcıların vücut kitle indeksi ortancası 31,8’di. Yazarlar bu grupta kasılmaları değerlendirirken yalnızca dış ölçüme güvenilmemesi gerektiği sonucuna varır.

Ağrıyı da hiçbir cihaz ölçemez; kasılmanın nasıl hissettirdiğini yalnızca siz bilirsiniz. Eğri o an düz görünse bile ebenize nasıl olduğunuzu söyleyin.

Kasılmaların rahim ağzını açıp açmadığını da NST göstermez. ACOG’a göre gerçek doğum sancısını yalancı sancıdan ayırmanın tek yolu bazen rahim ağzındaki değişikliklere bakılan bir vajinal muayenedir. Medipol de doğumun kesin olarak başladığını anlamak için rahim ağzında açılma ve incelme olup olmadığının kadın hastalıkları ve doğum uzmanının muayenesiyle değerlendirildiğini yazar. Bu yüzden NST’deki bir mmHg değerini doğumun başladığının kanıtı gibi okumayın. Gerçek ve yalancı sancının farkını yalancı sancı yazısı anlatır.

NST ne zaman yapılır, neden çekilir?

Gebelikte

Seyhan Devlet Hastanesi’ne göre NST üçüncü trimesterde, genellikle 32. haftadan sonra yapılır; riskli gebeliklerde 26 ila 28. haftalardan itibaren de yapılabilir. İslahiye İlçe Devlet Hastanesi, hekimin kararına göre değişmekle birlikte normal gebelik izleminde 32. haftadan sonra yapılabileceğini, genellikle 15 günde bir tekrarlandığını ve 36. haftadan sonra haftada bir yapılabileceğini yazar. Bazı hekimler NST’yi riskli gebeliklerde ya da son haftalarda kullanır.

Test, bebeğinizin kalp hızının hareketle artıp artmadığını gösterir. Seyhan Devlet Hastanesi, artmamasının bebeğin yeterince oksijen almadığını düşündürebileceğini yazar. Size neden NST yapıldığını merak ediyorsanız doktorunuza sorun.

İslahiye İlçe Devlet Hastanesi, erken doğum tehdidinde kasılmaların da NST ile izlenebileceğini yazar. Medipol, 37. haftadan önce düzenli kasılmaların başlamasını gecikmeden doğum birimine başvurma nedenleri arasında sayar. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri de gebelik 37 haftadan küçükse ve sancılar başladıysa hastaneye gidilmesini önerir.

Hastanede ve doğum sırasında

Doğumhanede izlem kişiden kişiye değişir. Sağlık Bakanlığı rehberi düşük riskli gebelerde aralıklı dinlemenin (aralıklı oskültasyon) yeterli ve güvenilir olduğunu yazar. Ebe bebeğin kalbini Pinard stetoskopu ya da el Doppleriyle, bir kasılmadan hemen sonra en az 30 saniye dinler ve bunu 15 ila 30 dakikada bir tekrarlar.

Bir risk varsa rehber sürekli elektronik izlem önerir. Rehberin listesinde örneğin şunlar vardır:

• daha önce sezaryen doğum
• bebeğin baş dışında bir gelişle durması, örneğin makat ya da yan geliş
• amniyon sıvısında mekonyum
• uzamış membran rüptürü, yani suyun uzun süre önce gelmiş olması
• annede ateş: bir ölçümde 38 °C ya da üzeri veya 1 saat arayla iki ölçümde 37,5 °C ya da üzeri
• vajinal kanama
• düzenli kasılmalar başlamadan önceki 24 saatte bebek hareketlerinde azalma

Kırıkhan Devlet Hastanesi sancı odasında belli aralıklarla NST çekildiğini anlatır. Kendi hastanenizin nasıl izlediğini kontrollerinizde ya da doğumhaneyi görmeye gittiğinizde sorabilirsiniz.

Uygulama NST yerine geçer mi?

Geçmez. Bizim sancı sayacı uygulamamız da vücudunuzda hiçbir şey ölçmez. Bir kasılma başladığında ve bittiğinde dokunursunuz; uygulama süreyi ve aralığı bundan hesaplar. Nasıl hesapladığını uygulama nasıl hesaplar yazısı anlatır. Hastanedeki NST cihazının yaptığını, yani bebeğin kalp atışını kaydetmeyi, hiçbir kasılma uygulaması yapamaz.

Bebeğinizin iyi olup olmadığını böyle bir uygulama gösteremez. Bunun için ebe ya da doktor kalp atışlarını dinler ya da NST çeker. Uygulama ise gece evde aralıkların kısalıp kısalmadığını hesaplama işini sizden alır ve seçtiğiniz kurala ulaşıldığında haber verir.

Hastaneye gitmeden önce evde kasılmaları not edin

Evde kimse NST çekmez. Sizin tutabileceğiniz kayıt, kasılmalarınızın zaman içindeki seyridir.

• Her kasılmanın başlangıcını ve bitişini not edin: saat ve kâğıtla, yazdırılabilir doğum sancısı aralıkları tablosuyla ya da ücretsiz online sancı sayacı ile.
• Suyunuz geldiyse saatini ve sıvının rengini not edin.
• Kanamanız olup olmadığını ve bebeğinizin her zamanki gibi hareket edip etmediğini yazın.

Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri bir yol gösterir: İlk doğumda sancılar 10 ila 20 dakikada bir gelene kadar, her şey yolundaysa evde beklenebilir; sancılar sıklaşınca şehrinizin trafiğini de hesaba katın. Sonraki doğumlarda sancılar düzene girdiğinde hemen hastaneye gitmekte fayda vardır. Daha önce sezaryen olduysanız ya da rahminizden çok sayıda miyom alındıysa sancılar başlarken gidin. Hastaneniz size başka bir şey söylediyse onun önerisi geçerlidir.

Hastanede notlarınızı ebenize gösterebilirsiniz. Muayenenin yerini tutmazlar ama kasılmalarınızın nasıl geliştiğini hızlıca görmesini sağlarlar. Kasılmaları nasıl ölçeceğinizi doğum sancısı geldiğinde, ne zaman yola çıkacağınızı hastaneye ne zaman gidilmeli yazısı anlatır.