Kiedy jechać do szpitala na poród: skurcze, reguła 5-1-1 i inne sygnały

Może jest środek nocy, a twardnienie brzucha złapało już rytm. A może czytasz zawczasu, żeby mieć plan, zanim będzie potrzebny. Kiedy jechać do szpitala, zależy głównie od rytmu skurczów. Jest też krótka lista objawów, przy których dzwonisz albo jedziesz od razu, bez względu na skurcze.

Pacjent.gov.pl, portal NFZ, radzi jechać do szpitala, gdy pojawią się skurcze porodowe albo odejdą wody płodowe. Co ile mają być skurcze, podają same szpitale. Niektóre polskie szpitale proszą o przyjazd wcześniej niż popularna przy pierwszym dziecku reguła 5-1-1, w której skurcze pojawiają się co 5 minut, każdy trwa około minuty, a rytm utrzymuje się od co najmniej godziny (Lamaze International). ACOG radzi kontaktować się z lekarzem lub położną zawsze, gdy myślisz, że zaczął się poród, albo nie masz pewności. Jeśli nie wiesz, czy to już poród, zacznij od artykułu o objawach porodu.

Co ile skurcze, żeby jechać do szpitala?

Szpitale patrzą na regularny rytm silnych skurczów, który utrzymuje się od jakiegoś czasu. Kaiser Permanente prosi, żeby mierzyć, ile trwa każdy skurcz, a odstęp liczyć od początku jednego skurczu do początku następnego.

Polskie szpitale podają takie wskazówki:

• Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny w Poznaniu: przy donoszonej ciąży zgłaszasz się do porodu, gdy masz regularne skurcze co 10 minut lub częściej.
• Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku: bolesne i nasilające się skurcze co 8 do 10 minut lub częściej, które nie mijają po odpoczynku, zmianie pozycji ani ciepłej kąpieli.
• Kliniczne Centrum Ginekologii, Położnictwa i Neonatologii w Opolu: przyjeżdżasz, gdy czujesz czynność porodową, na przykład regularne skurcze, bez względu na dzień i porę.
• Prywatna sieć Medicover: gdy skurcze pojawiają się co 7 do 10 minut.

Wskazówki amerykańskie dla pierwszego dziecka są późniejsze:

• Lamaze International pisze, że wielu położników i położnych stosuje regułę 5-1-1: skurcze mniej więcej co 5 minut, każdy po około minucie, od co najmniej godziny.
• Kaiser Permanente: skurcze co 3 do 5 minut przez godzinę, każdy trwa co najmniej 45 do 60 sekund.
• Boston Medical Center stosuje regułę 4-1-1: nowy skurcz zaczyna się co najmniej co 4 minuty, trwa około minuty, bez przerwy od co najmniej godziny.
• UC San Diego Health patrzy na dłuższy czas: regularne, bolesne skurcze trwające około minuty, co najmniej co 5 minut, od ponad dwóch godzin.

Gdy wskazówki się różnią, trzymaj się tej, którą podaje Twój szpital, a jeśli jej nie znasz, wcześniejszej. Zapytaj o nią podczas wizyty w ciąży albo w szkole rodzenia i zapisz ją. Jeśli to skurcze co 10 minut, wpiszesz ją w aplikacji jako własną regułę.

Liczy się też siła skurczów. Boston Medical Center radzi zacząć mierzyć, gdy w trakcie skurczu nie możesz już rozmawiać ani się śmiać. Skurcze, które zwalniają albo ustępują, gdy odpoczywasz, pijesz wodę lub chodzisz, to według tego szpitala prawdopodobnie jeszcze nie aktywna faza porodu. Podobnie pisze szpital w Białymstoku: liczą się skurcze, które nie mijają po odpoczynku, zmianie pozycji ani ciepłej kąpieli. Jak zachowują się skurcze przepowiadające, opisuje artykuł o skurczach przepowiadających.

Przy niektórych objawach nie czekasz na rytm. Szpitale w Poznaniu i Białymstoku proszą o przyjazd przy krwawieniu, odpływaniu wód płodowych albo słabszych ruchach dziecka, a szpital w Poznaniu radzi wtedy zgłosić się jak najszybciej własnym transportem. Fundacja Rodzić po Ludzku radzi jechać do szpitala, gdy odejdą zielonkawe lub brązowawe wody, a Boston Medical Center radzi przyjechać od razu przy wodach zielonych, żółtych lub brązowych. Ten sam szpital dodaje, że to samo dotyczy nosicielek paciorkowców grupy B (GBS), które potrzebują antybiotyku. Według Boston Medical Center odrobina różowej lub brązowej krwi przy podcieraniu może się zdarzyć, a krwawienie obfite jak miesiączka, spływające po nogach albo ze skrzepami oznacza natychmiastowy wyjazd. Szpitale w Poznaniu i Białymstoku wymieniają krwawienie bez takiego rozróżnienia, więc jeśli nie masz pewności, zadzwoń albo jedź. NHS dodaje, żeby nie czekać do następnego dnia, nawet jeśli jest środek nocy. Na co zwrócić uwagę po odejściu wód, opisuje artykuł o odejściu wód płodowych.

Między skurczami trudno liczyć w głowie, zwłaszcza w nocy. Bezpłatny licznik skurczów online pokazuje odstęp, czas trwania i to, ile brakuje do 5-1-1. W aplikacji Contraction Timer ustawisz regułę swojego szpitala, a aplikacja da znać, gdy rytm skurczów ją spełni, i od razu pokaże przycisk połączenia z porodówką. Jak sprawdza regułę, wyjaśnia artykuł Jak liczy aplikacja. Jeśli dopiero zaczynasz mierzyć, przeczytaj Jak liczyć skurcze porodowe.

Przy kolejnym porodzie wszystko może pójść szybciej

ACOG podaje, że pierwszy poród trwa zwykle 12 do 18 godzin, a kolejne 8 do 10 godzin. Brytyjski NICE szacuje aktywną część pierwszego okresu porodu średnio na 8 godzin przy pierwszym porodzie i około 5 godzin przy kolejnych. Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku ostrzega, że u wieloródek skurcze potrafią narastać gwałtowniej, a poród przebiega szybciej.

Kaiser Permanente i Boston Medical Center przy drugim i kolejnym dziecku podają wcześniejszy próg. Kaiser radzi przyjechać, gdy skurcze pojawiają się co 5 do 7 minut i trwają 45 do 60 sekund, a Boston Medical Center przy odstępach 5 do 6 minut. Jeśli poprzedni poród był bardzo szybki, powiedz o tym w czasie wizyty w ciąży, żeby Twój plan to uwzględniał.

Uwzględnij czas dojazdu

Przed porodem ACOG radzi:

• sprawdzić, jak daleko masz do szpitala i ile trwa dojazd
• przejechać trasę na próbę
• wziąć pod uwagę korki, godziny szczytu i utrudnienia na zwykłej trasie

Szpital kliniczny w Poznaniu pisze, że przy pierwszym porodzie, gdy skurcze dopiero się zaczęły, masz na dojazd zwykle kilka godzin. Przy kolejnym porodzie albo bardzo silnych i bardzo częstych skurczach szpital radzi skontaktować się z dyspozytorem numeru alarmowego 112 i postępować według jego instrukcji. Jeśli dojazd jest długi, zapytaj lekarza lub położną, czy wyjechać wcześniej, niż mówi reguła.

Pacjent.gov.pl radzi wcześniej zapewnić sobie opiekę w drodze do szpitala oraz skompletować i spakować rzeczy dla siebie i dziecka. ACOG radzi trzymać spakowaną torbę w łatwo dostępnym miejscu, na przykład w przedpokoju albo w bagażniku, i sprawdzić, czy fotelik dla dziecka jest dobrze zamontowany. W pakowaniu pomoże lista w artykule Torba do porodu. Ustal też zawczasu, kto zajmie się starszymi dziećmi i zwierzętami, żeby wyjazd nie zależał od telefonów w ostatniej chwili.

Czy trzeba zadzwonić przed przyjazdem?

Zapytaj w swoim szpitalu, czy przed przyjazdem trzeba zadzwonić. Szpital w Białymstoku prosi, żebyś zgłosiła się do izby przyjęć. Szpital kliniczny w Opolu pisze, że działa całą dobę, a przyjazd do porodu nie wymaga wcześniejszego zgłoszenia ani umawiania terminu. Prywatna klinika Salve w Łodzi prosi z kolei, żeby przed wyjazdem z domu zadzwonić na oddział położniczy: najpierw telefon, potem wyjazd. W Stanach Zjednoczonych Kaiser Permanente prosi o telefon przed przyjazdem, żeby oszczędzić pacjentkom zbędnych wyjazdów. ACOG radzi ustalić z lekarzem lub położną na długo przed terminem:

• kiedy dzwonić
• jak skontaktować się z nimi po godzinach
• czy najpierw dzwonić, czy jechać prosto do szpitala
• czy w Twojej sytuacji obowiązują jakieś szczególne zasady

W Wielkiej Brytanii NICE zaleca, żeby porodówki najpierw oceniały poród przez telefon, a potem decydowały, czy musisz przyjechać.

Przez telefon albo w izbie przyjęć położna zapyta, jak czujesz się Ty i jak dziecko. Wczesna ocena według NICE obejmuje pytania o samopoczucie, Twoje oczekiwania i obawy oraz o to, czy zmieniły się ruchy dziecka. Jeśli odeszły wody, NICE dodaje pytania o czas ich odejścia i czynniki ryzyka, takie jak zabarwione lub nieprzyjemnie pachnące wody, krwawienie, słabsze ruchy dziecka, stały ból brzucha, złe samopoczucie i wynik GBS. Fundacja Rodzić po Ludzku pisze, że w izbie przyjęć poproszą Cię o kartę ciąży, wyniki badań i dokument tożsamości. Przygotuj zawczasu:

• tydzień ciąży i informację, czy to Twoje pierwsze dziecko
• od kiedy masz skurcze, co ile się pojawiają i jak długo trwają
• jeśli odeszły wody: godzinę, kolor i zapach płynu
• czy krwawisz i jak rusza się dziecko
• wynik GBS i choroby, o których wie Twój lekarz lub położna
• kartę ciąży, wyniki badań i dokument tożsamości
• ile zajmie dojazd

Co się dzieje, gdy przyjedziesz na wczesnym etapie porodu

W izbie przyjęć położna przeprowadzi wywiad i zbada Cię, żeby ocenić, na jakim etapie porodu jesteś (Fundacja Rodzić po Ludzku). Medicover pisze, że skurcze i czynność serca dziecka są wtedy monitorowane za pomocą KTG. Szpitale wyznaczają granicę przyjęcia w różnych miejscach. UC San Diego Health przyjmuje powyżej 4 cm rozwarcia i poniżej tej granicy może odesłać Cię do domu. Boston Medical Center prosi o pozostanie od rozwarcia 5 do 6 cm. NICE mówi o porodzie, gdy regularnym skurczom towarzyszy postępujące rozwarcie od 4 cm.

Wcześniej trwa wczesna, czyli utajona faza porodu, pierwsza z faz porodu. NHS pisze, że może trwać wiele godzin, a czasem kilka dni, a Kaiser Permanente, że wczesny poród potrafi trwać dniami. Jeśli Ty i dziecko czujecie się dobrze, NICE zaleca zachęcić Cię do pozostania w domu albo powrotu do domu. Wyjątek stanowi sytuacja, w której groziłby Ci poród bez położnej albo pobyt w domu bardzo by Cię niepokoił. Boston Medical Center czasem proponuje spacer w pobliżu szpitala i ponowne badanie albo powrót do domu na odpoczynek.

Powrót do domu na tym etapie to część zwykłej opieki. Medicover pisze o skurczach, które ustają po dotarciu do szpitala: nie ma się czego wstydzić, lepiej dmuchać na zimne. Mierz dalej, odpoczywaj, kiedy możesz, i zadzwoń albo jedź ponownie, gdy rytm skurczów się zmieni albo pojawi się któryś z niepokojących objawów.