Skurcze przepowiadające: ile przed porodem, ile trwają i jak odróżnić je od porodowych

Przez pół nocy liczyłaś skurcze. Przychodziły co pięć, sześć minut, w myślach sprawdzałaś już torbę do porodu, a rano wszystko ucichło. Jeśli to się powtarza, jest męczące i trudno się w tym połapać. Takie skurcze mają swoją nazwę: skurcze przepowiadające, nazywane też przedporodowymi.

Skurcze przepowiadające mogą przypominać poród, ale nie prowadzą do niego od razu. Nie stają się coraz częstsze ani silniejsze i nie rozwierają szyjki macicy. Cleveland Clinic, amerykański ośrodek medyczny, opisuje je jako coś zupełnie normalnego i niegroźnego, choć mogą trwać nawet kilka dni. Żeby odróżnić je od początku porodu, czasem potrzebne jest badanie szyjki macicy.

Czym są skurcze przepowiadające i dlaczego nazwy się mieszają

Polskie źródła opisują je podobnie. Pacjent.gov.pl, serwis Ministerstwa Zdrowia i NFZ, wymienia je wśród objawów zbliżającego się porodu: to nieregularne, bolesne skurcze macicy połączone z jej twardnieniem, które ustępują po 1 do 2 godzinach. Mogą trwać długo i przypominać skurcze porodowe. Medycyna Praktyczna (mp.pl) pisze, że pod koniec ciąży skurcze mogą pojawiać się co 10 do 20 minut, z pewną regularnością, i lekko boleć. Nazywa to „tzw. porodem fałszywym”. Według Fundacji Rodzić po Ludzku są łagodne, trwają kilka godzin i same zanikają.

Cleveland Clinic używa nazwy prodromal labor (stąd spotykane czasem określenie „faza prodromalna”) i porównuje te skurcze do rozgrzewki przed porodem. Pojawiają się w III trymestrze, u większości kobiet blisko terminu, około 37. tygodnia.

W codziennym języku skurcze przepowiadające i skurcze Braxtona-Hicksa często znaczą to samo. Mp.pl je rozróżnia: skurcze Braxtona-Hicksa są przez większą część ciąży sporadyczne i zwykle nie bolą, a przepowiadające pojawiają się na samym końcu.

Granica między skurczami przepowiadającymi a początkiem porodu nie jest ostra. Brytyjski NHS nazywa początek porodu fazą utajoną. Wykład Kliniki Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku określa ją jako fazę wolnego rozwierania, od początku porodu do rozwarcia około 3 do 4 cm. Walijskie wytyczne Hywel Dda opisują ją jako okres, niekoniecznie ciągły, w którym bolesnym skurczom mogą towarzyszyć zmiany szyjki macicy, aż do rozwarcia na 4 cm. WHO umieszcza początek fazy aktywnej przy 5 cm. Jak łączą się kolejne etapy, wyjaśnia artykuł Fazy porodu.

Badacze też nie mają jednej definicji. Przegląd systematyczny Hanley i współpracowników z 2016 roku objął 62 badania i wykazał niewielką zgodność co do tego, jak definiuje się początek porodu. Autorzy nazwali początek fazy utajonej zjawiskiem słabo zbadanym. Najlepiej więc traktować „skurcze przepowiadające” jako opis z życia: skurcze, które przypominają poród, ale nie zmieniają szyjki macicy.

Objawy skurczów przepowiadających: gdzie boli?

Cleveland Clinic opisuje takie objawy:

• skurcze mogą przychodzić nawet co pięć minut, ale zwykle nie stają się coraz częstsze
• każdy trwa do mniej więcej minuty
• brzuch napina się i twardnieje z przodu
• ból lub kurcz nie nasila się z czasem
• skurcze same ustają, czasem po kilku godzinach albo dniach

Pacjent.gov.pl wymienia osobno inne dolegliwości z ostatnich dni: na kilka dni przed porodem możesz czuć ból pleców, pachwin i ud.

Skurcze przepowiadające mogą boleć, a Cleveland Clinic przyznaje, że gdy ciągną się kilka dni, potrafią zniechęcić. W liczniku skurczów wyglądają często jak początek porodu. Różnica wychodzi dopiero z czasem: przerwy nie skracają się coraz bardziej, a skurcze się nie nasilają. Jak narastają prawdziwe skurcze porodowe, opisuje artykuł Jak rozpoznać skurcze porodowe.

Skurcze przepowiadające, Braxtona-Hicksa i początek porodu

Te trzy rodzaje skurczów łatwo pomylić, bo mogą być podobne w odczuciu. Porównanie opiera się na Cleveland Clinic, NHS, mp.pl, pacjent.gov.pl i Fundacji Rodzić po Ludzku.

	Skurcze Braxtona-Hicksa	Skurcze przepowiadające	Początek porodu (faza utajona)
Kiedy	od II trymestru	pod koniec ciąży, zwykle od około 37. tygodnia	gdy zaczyna się poród
Rytm	nieregularne	mogą wyglądać na regularne, nawet co 5 minut	stają się coraz bardziej regularne
Z czasem	nie nasilają się	nie stają się częstsze ani silniejsze	coraz częstsze, dłuższe i silniejsze
Odczucie	napięcie, zwykle bez bólu	napięcie, mogą boleć	bolesne skurcze
Szyjka macicy	nie rozwiera się	nie rozwiera się	mięknie, skraca się i zaczyna rozwierać
Jak długo	różnie	bez stałego czasu, od godziny lub dwóch do kilku dni	godziny, czasem dni

Przy nieregularnych twardnieniach, które trwają od tygodni lub miesięcy, przyda się godzinna obserwacja opisana w artykule o skurczach Braxtona-Hicksa. Inne zmiany, które mogą zapowiadać poród, zbiera artykuł Objawy porodu.

Skurcze przepowiadające a porodowe: jak je odróżnić

Cleveland Clinic podaje praktyczną wskazówkę. Najpewniej to poród, jeśli skurcze:

• przychodzą co mniej niż pięć minut
• trwają dłużej niż minutę
• utrzymują się tak przez ponad godzinę

Polskie szpitale opisują sygnały wcześniejsze. Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku prosi o zgłoszenie się do izby przyjęć przy bolesnych, nasilających się skurczach co najmniej co 8 do 10 minut, które nie mijają po odpoczynku, zmianie pozycji ani ciepłej kąpieli. Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny w Poznaniu wymienia regularne skurcze co 10 minut lub częściej. Fundacja Rodzić po Ludzku pisze, że jeśli skurcze trwają dłużej niż 30 sekund, narastają, a przerwy między nimi się skracają, poród już się zaczął.

Przy porodzie mogą pojawić się też inne objawy, na przykład odejście wód płodowych albo podbarwiony krwią czop śluzowy. Według amerykańskiego towarzystwa położników i ginekologów ACOG czasem tylko badanie przez pochwę pokaże, czy szyjka macicy się zmienia. Jeśli nie ma rozwarcia, to według Cleveland Clinic najpewniej skurcze przepowiadające.

O trzeciej w nocy trudno ocenić trend w głowie, a pomiar pokazuje go od razu. Aplikacja Contraction Timer wylicza średnią z ostatniej godziny, więc widzisz, czy przerwy się skracają. Jak to robi, wyjaśnia artykuł Jak liczy aplikacja, a co zapisywać, artykuł Jak liczyć skurcze.

Najważniejsze są zalecenia Twojej położnej, lekarza i szpitala. NHS prosi, żeby dzwonić, gdy myślisz, że zaczyna się poród, albo gdy nie masz pewności. Sprawdź wcześniej, czy Twój szpital prosi o telefon przed przyjazdem; jeśli nie, możesz po prostu pojechać do izby przyjęć. Cleveland Clinic zauważa, że lekarz może poprosić Cię o przyjazd na badanie szyjki macicy.

Może się zdarzyć, że po badaniu wrócisz do domu, i na tym etapie to nic dziwnego. Według NHS w fazie utajonej zwykle radzi się zostać w domu, a szpital może zaproponować powrót. Wytyczne Hywel Dda wyjaśniają dlaczego: badania pokazały, że u kobiet przyjętych do szpitala w fazie utajonej częściej dochodzi później do interwencji położniczych. Te same wytyczne mówią, że możesz zadzwonić ponownie albo wrócić na badanie, kiedy tylko poczujesz taką potrzebę.

Skurcze przepowiadające: ile przed porodem?

Fundacja Rodzić po Ludzku podaje, że skurcze przepowiadające pojawiają się zwykle na kilka dni przed porodem. Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku zalicza je do najczęstszych zwiastunów porodu, które występują około 2 tygodni przed nim, razem z obniżeniem dna macicy, większą ilością wydzieliny z pochwy i bólem w okolicy krzyżowej. Cleveland Clinic pisze, że u większości kobiet zaczynają się około 37. tygodnia.

Kiedy po nich zacznie się poród, przewidzieć się nie da. Cleveland Clinic wyjaśnia, że skurcze przepowiadające poprzedzają poród, ale go nie wywołują. Nie ma też dowodów, że przyspieszają rozwieranie się czy skracanie szyjki.

Ile trwają skurcze przepowiadające?

Stałego czasu nie ma. Pacjent.gov.pl pisze, że ustępują po 1 do 2 godzinach, Fundacja Rodzić po Ludzku, że trwają kilka godzin. Według Cleveland Clinic jeden epizod może trwać nawet kilka dni i minąć, zanim zacznie się faza aktywna porodu.

Danych jest niewiele. WHO zaznacza, że nawet dla fazy utajonej porodu nie ustalono standardowego czasu trwania. Jej długość bywa u różnych kobiet bardzo różna, a pewność tych danych WHO ocenia jako niską. Wytyczne Hywel Dda dodają, że długość fazy utajonej trudno zmierzyć i przewidzieć, a przedłużona faza utajona nie ma standardowej definicji. Według tych wytycznych podręczniki dla położnych podają, że wczesna faza porodu trwa maksymalnie 6 do 8 godzin, ale faza utajona często trwa od 18 do 24 godzin.

Skąd się biorą skurcze przepowiadające?

Według Cleveland Clinic nikt nie wie tego na pewno. Wiadomo, że takie skurcze pomagają mięśniom i więzadłom macicy przygotować się do porodu.

Gdy początek porodu się przeciąga, znaczenie może mieć ułożenie dziecka. Wytyczne Hywel Dda piszą, że nieprawidłowe ułożenie może wydłużać fazę utajoną. Na początku porodu od 10 do 30 procent dzieci leży w ułożeniu potylicowym tylnym, czyli tyłem główki w stronę Twojego kręgosłupa. Większość z nich sama się obraca.

Co pomaga, gdy skurcze przychodzą i odchodzą

Cleveland Clinic pisze, że skurczów przepowiadających właściwie nie da się zatrzymać, więc chodzi o to, żeby przejść przez nie jak najbardziej wypoczętą. Radzi:

• odpoczywać, kiedy tylko skurcze na to pozwalają
• zmieniać pozycję, podłożyć poduszkę pod brzuch albo leżeć na boku
• dużo pić i jeść małe przekąski
• wziąć ciepłą kąpiel lub prysznic
• spróbować jogi, ćwiczeń oddechowych albo medytacji

NHS dodaje ruch, jeśli masz na niego ochotę, i masaż pleców wykonany przez osobę towarzyszącą. Pomogą też ćwiczenia relaksacyjne i oddechowe, których się nauczyłaś. Szpital w Białymstoku również opisuje początek porodu jako czas, który spędza się jeszcze w domu, pod prysznicem, w wannie i w wygodnych pozycjach.

Nocne skurcze przepowiadające, które wracają przez kilka dni, potrafią wyczerpać. Wytyczne Hywel Dda opisują długą fazę utajoną jako doświadczenie zniechęcające i wyczerpujące. Powiedz położnej lub lekarzowi, jeśli nie możesz jeść, pić ani spać albo czujesz się wykończona. Według tych wytycznych wyczerpanie, gorączka i odwodnienie w długiej fazie utajonej to powody, żeby ocenił Cię lekarz położnik.